Փորձագետ․ Թրամփի երթուղու իրականացումը կապված է ոչ թե տնտեսական, այլ աշխարհաքաղաքական օգուտների հետ

Արմինֆո.Թրամփի երթուղու (TRIPP) իրականացումը և ճանապարհների բացումը օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների շրջանակներում՝ կապված են ոչ թե տնտեսական, այլ աշխարհաքաղաքական օգուտների հետ: Տարածաշրջանում վերջին իրադարձություններին նվիրված դասախոսության ժամանակ նման կարծիք է հայտնել արևելագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Սերգեյ Մելքոնյանը։

Փորձագետը ներկայացրել է այդ երթուղու իրականացման ճանապարհին կանգնած մի քանի խոչընդոտ։ Առաջին հերթին, ինչպես նշել է Մելքոնյանը, դա մոդալությունն է, այսինքն, տեսլականի բացակայությունը, թե ինչպես է գործելու ճանապարհը։ Երկրորդը՝ պատասխանատվության գոտու բաշխման խնդիրն է։ Մասնավորապես, մաքսային և սահմանային հսկողության իրականացման և ճանապարհին անվտանգության ապահովման հարցերը:

Ինչպես այդ առնչությամբ նշել է Մելքոնյանը, այդ հարցն ինչ-որ չափով գոնե առկա էր Պուտինի, Փաշինյանի և Ալիևի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունում: "Եվս մեկ խնդիր է ճանապարհի ֆինանսավորման հարցը։ Այստեղ պետք է հասկանալ, որ թեև ԱՄՆ-ը գումար է հատկացրել այդ երթուղու իրականացման համար, սակայն խոսքը չնչին թվի մասին է։ Հատկացված միջոցների մեծ մասն ուղղվելու է հաղորդակցությունների զարգացմանը, սահմանային ենթակառուցվածքին այլ հատվածներում, որոնք ուղղակիորեն կապված չեն ճանապարհի հետ։ Եվ սա այն դեպքում, երբ Թրամփի երթուղու իրականացումը մեծ ներդրումներ է պահանջում", - պարզաբանել է Մելքոնյանը։

Որպես երթուղու իրականացման մեկ այլ խոչընդոտ՝ փորձագետը նշել է Թրամփի պաշտոոնավարման ժամկետը, այսինքն ՝ նրա վարչակազմի՝ իշխանության ղեկին գտնվելը մինչև հաջորդ ընտրությունները։ "Այն դեպքում, եթե հաջորդ ընտրությունների արդյունքում Թրամփի վարչակազմը լքի Սպիտակ տունը, առավել ևս, եթե իշխանության գան դեմոկրատները, այդ երթուղու իրականացման նկատմամբ հետաքրքրությունը, պարզապես, կվերանա", - նշել է արևելագետը:

Այդ առնչությամբ նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ Հայաստանին, ըստ էության, մնում է մոտ երեք տարի, որից երկու տարին կգնա ճանապարհի կառուցման վրա։ "Այսինքն ՝ երկրին մնում է ընդամենը մեկ տարի՝ մնացած հարցերը համաձայնեցնելու համար, ինչը դժվար կլինի իրականացնել, հատկապես, հաշվի առնելով, որ հարցն այստեղ առնչվում է նաեւ Ռուսաստանի և Իրանի դիրքորոշմանը", - նշել է փորձագետը։

Այնուհետև արևելագետը նշել է նոր շրջափակման հեռանկարը, պարզաբանելով, որ ճանապարհի արտատարածքային հասանելիության դեպքում Արևելք-Արևմուտք ողջ հաղորդակցությունը կշրջանցի Հայաստանը։ Այդ համատեքստում նա նաև հարց է տտվել, թե ինչպես է Թրամփի երթուղին այդ դեպքում ինտեգրվելու Հայաստանի ընդհանուր տրանսպորտային համակարգին, հաշվի առնելով, որ ճանապարհից երկրի ողջ օգուտը սահմանափակվում է մաքսատուրքերով, բայց դրանից երկիրը լիարժեք օգտվել չի կարող:

Մինչդեռ, ըստ Մելքոնյանի, Հայաստանն ու Ադրբեջանն արդեն ունեն առնվազն երկու երկաթուղի: "Սակայն այսօր միայն Նախիջևանի հետ Ադրբեջանի կապի հարցն է

բարձրացվում։ Բայց, նույնիսկ, այդ պարագայում ոչ մի երաշխիք չկա, որ, ստանալով իրենը, Ադրբեջանը կբացի իր տարածքով անցնող մյուս ճանապարհները", - կարծում է արևելագետը։

Վերջում Մելքոնյանն ուշադրություն է հրավիրել արդեն իսկ գործարկված Ադրբեջան - Թուրքիա երկաթուղու ցուցանիշների վրա։ Մասնավորապես, Մելքոնյանը ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ գործող Բաքու-Թբիլիսի-Կարս ճանապարհի բեռնահոսքի ունակությունն օգտագործվում է միայն 20-30 տոկոսով ։ "Ըստ էության, ստացվում է, որ ոչ մի իմաստ չկա այդքան մեծ ներդրումներ անել և նոր ճանապարհ կառուցել, երբ դու, նույնիսկ, կիսով չափ չես օգտագործում եղածի հնարավորությունը", - եզրափակել է Մելքոնյանը:

Հիշեցնենք, որ TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity, թարգմանաբար ՝ "Թրամփի երթուղին հանուն միջազգային խաղաղության եւ բարգավաճման") նախագիծը 42 կմ ճանապարհ է Հայաստանի հարավում, որը ճանապարհի կառավարումը 99 տարով կհաաանձնի ԱՄՆ-ի ընկերության։ Փորձագետների կարծիքով, դա կարող է էապես փոխել աշխարհաքաղաքական իրավիճակը Հարավային Կովկասում: