Նարեկ Կարապետյան. Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը աշխարհում գոյություն ունեցող երկու տարբեր քաղաքական համակարգերի բախում է

Արմինֆո. Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը աշխարհում գոյություն ունեցող երկու տարբեր քաղաքական համակարգերի բախում է։ Առաջինը կենտրոնացված համակարգ է, որը հիմնված է ռազմական գերազանցության և մեկ առաջնորդի վրա։ Երկրորդը՝ ժողովրդավարական համակարգ է, որն ավելի շատ կենտրոնացած է ներքին հարցերի վրա։ Այս կարծիքը հայտնել է «Հզոր Հայաստան» ընդդիմադիր կուսակցության քաղաքական խորհրդի անդամ Նարեկ Կարապետյանը ամերիկացի գործարար և հայտնի բլոգեր Մարիո Նաուֆալոյի հետ հարցազրույցում։

Կարապետյանը հիշեցրել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքը Ադրբեջանին է հանձնել Իոսիֆ Ստալին անունով մի մարդ՝ «գեղեցիկ բեղերով, բայց ոչ շատ լավ գործերով»։ Այս մարդը Հայաստանից վերցրել է հայ բնակչությամբ տարածք և հանձնել այն Ադրբեջանին։ Հայերի և ադրբեջանցիների միջև կային որոշ տարբերություններ. «Մենք, այսպես ասած, աշխարհը տարբեր կերպ էինք տեսնում»։

«Լեռնային Ղարաբաղը բարձր կրթված տարածաշրջան էր, բայց այն տրվել էր Ադրբեջանին, և եթե ուզում էիր բարձրագույն կրթություն ստանալ, հնարավորություն չունեիր հայկական բարձրագույն կրթություն ստանալու»։ «Դուք նաև կրոնական ազատության հնարավորություն չունեիք։ Եվ Լեռնային Ղարաբաղում ապրող հայերը վախենում էին նույն գործընթացներից, որոնք հայ ժողովուրդը նախկինում ապրել էր՝ Օսմանյան կայսրության ժամանակ, ցեղասպանության ժամանակ։ Ահա թե ինչու, երբ Խորհրդային Միությունը սկսեց քայքայվել, և Ադրբեջանում իշխանության եկան որոշակի ազգայնական ուժեր, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը, նրա քրիստոնյա բնակչությունը, որն ուներ տարբեր արժեքներ, քան իրենց հարևանները, որոնք, կարծում եմ, նույնպես լավ արժեքներ ունեին, պարզապես տարբեր՝ սկսեցին պաշտպանվել ճնշումներից։ Եվ սա վերածվեց մեծ պատերազմի, բալկանյան տիպի պատերազմի», - ընդգծեց Կարապետյանը։

Սակայն, ինչպես նշեց Կարապետյանը, պատերազմն ավարտվեց խաղաղությամբ. հայ բնակչությունը մնաց և շարունակեց ապրել այնտեղ, և ձևավորվեց ժողովրդավարական պետական ​​համակարգ, որը տեսավ երեք, եթե ոչ չորս նախագահ։ Մինչդեռ, Ադրբեջանում, միևնույն ժամանակ, 50 տարիներից մոտավորապես 45-ի ընթացքում, երկիրը գործնականում ղեկավարում էին նույն ընտանիքի երկու անդամներ՝ Ալիևները՝ հայր և որդի։ «...նրանք այլ ծրագրեր չունեն. նրանք ուզում են շարունակել նույն ոգով: Երկու երկրների միջև կան կառուցվածքային տարբերություններ, արժեքների տարբերություններ: Եվ սա նաև դարձել է պատերազմների պատճառը», - ընդգծեց նա։

Խոսելով Ղարաբաղում Ադրբեջանի կողմից էթնիկ զտումների նկատմամբ Թուրքիայի աջակցության մասին՝ Նարեկ Կարապետյանը նշեց, որ ինչպես հաճախ պատահում է թուլացող պետությունների հետ, Թուրքիայում մութ ուժերը՝ օսմանյան կառավարության ամենահետամնաց, ամենապահպանողական մասը, սկսեցին թշնամիներ փնտրել իրենց մեջ: Եվ պարտություններ կրելով և սկսելով պարտվել Անտանտին, նրանք նույնպես քրիստոնյա փոքրամասնությանը համարեցին իրենց ներքին թշնամի: Նրանք հայտարարեցին, որ հենց քրիստոնյա փոքրամասնություններն են մեղավոր Օսմանյան կայսրության պարտվող մարտերում: «Իմ նախնիները, իմ տատիկն ու պապիկը և ընդհանուր առմամբ այսօր Հայաստանում ապրող հայերի մոտ 70 տոկոսը ունեն առնվազն մեկ պապիկ կամ տատիկ, որը ապրել է այն տարածքներում, որոնք նրանք ստիպված են եղել լքել Ցեղասպանության պատճառով։

Հարցազրույց վարողի այն դիտարկմանը, որ պատմությունը կարևոր է համատեքստը հասկանալու համար, քանի որ այն դեռևս ազդում է Թուրքիայի կողմից Ադրբեջանին ցուցաբերվող աջակցության վրա, Կարապետյանը անդրադարձավ Լեռնային Ղարաբաղի էթնիկ զտմանը Ադրբեջանի կողմից։ Նա նշեց, որ մոտավորապես 150,000 մարդ ստիպված է եղել լքել իրենց հողն ու տները. «Եվ հիմա նրանք բոլորը Հայաստանում են՝ առանց տների. նրանք բնակարաններ չունեն, աշխատանք չունեն»։ Այնտեղ մնացել է ընդամենը 10 հայ. նրանք որոշել են մնալ, բայց երկու-երեք տարի անց նրանք մեկնել են Հայաստան, քանի որ չեն կարող այնտեղ ապրել։ «Սա դասական էթնիկ զտում է», - նշեց Կարապետյանը՝ համաձայնելով Մարիո Նաուֆալոյի հետ, որ «դա նման է Ղազայի էթնիկ զտմանը, միայն առանց զանգվածային ռմբակոծությունների, և նմանատիպ բան բառացիորեն տեղի է ունեցել Լեռնային Ղարաբաղում»։