Քաղաքագետ. Պատերազմը հնարավոր է միայն այն դեպքում, եթե Փաշինյանն ինքը հրահրի այն՝ իշխանությունը պահպանելու համար

Արմինֆո. Այսօր Հայաստանը խաղաղության մեջ չէ, այլ «ոչ պատերազմական» վիճակում է, և իշխանությունների սպառնալիքները միայն հաստատում են իրենց կողմից հաստատված «խաղաղության» անկայունությունը: Այս մասին գրում է «Այլընտրանքային նախագծեր» խմբի անդամ Վահե Հովհաննիսյանը իր հոդվածում։

Ըստ նրա գրառման՝ երկրի իշխանությունները սպառնում են, որ եթե ընդդիմությունը հաղթի ընտրություններում, պատերազմ կլինի արդեն սեպտեմբերին: «Նրանք որոշեցին ընտրություններին գնալ այս սպառնալիքով: Նրանք, ովքեր գոռում են՝ «պատերազմ, եթե ընդդիմությունը հաղթի», լավ գիտեն, որ զբաղվում են միայն թափված արյան և վախի վրա հիմնված կեղտոտ շահարկումներով: Մեր խնդիրն է հստակ բացատրել սա մեր հասարակությանը: Իրականում ինչպիսի՞ն է Նիկոլի խաղաղության համաձայնագրի կառուցվածքը: Եկեք փորձենք տարբերակել դատարկ խոսքերը իրականությունից: Այն խաղաղությունը, որի մասին խոսում են իշխանությունները, կողմերի կողմից ստանձնված երկկողմանի գրավոր պարտավորությունների մի տեսակ է: Ձևականորեն, այդ պարտավորությունների խախտումը կարող է պատրվակ դառնալ մեկ կողմի համար՝ մյուսի դեմ ռազմական գործողություններ սկսելու համար», - նշել է քաղաքագետը։

Նա հավելեց, որ 44-օրյա պատերազմի ավարտից հետո ՀՀ վարչապետ Փաշինյանի խաղաղության համաձայնագիրն ունի հետևյալ կառուցվածքը՝ Արցախը որպես Ադրբեջանի մաս (իր հայկական ժառանգությամբ, որը համակարգված կերպով ոչնչացվում է), Հայաստանի օկուպացված տարածքներ, հայ-ադրբեջանական սահմանի սահմանազատված հատվածներ, Թուրքիայի հետ փակ սահման, առևտրի սկիզբ։ «Ստորագրված փաստաթղթերը լավ հայտնի են՝ Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հռչակագրեր, որոնցից կողմերը, գոնե ֆորմալ առումով, չեն հրաժարվել, Վաշինգտոնի եռակողմ հռչակագիրը, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ստորագրված խաղաղության համաձայնագիրը, սահմանների սահմանազատման և սահմանազատման վերաբերյալ արձանագրությունները։ Կարող են լինել այլ փաստաթղթեր, բայց հանրությունը դրանց մասին տեղեկացված չէ։ Մինչդեռ Ալիևի հրապարակային պահանջները՝ Հայաստանի Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու, «Արևմտյան Ադրբեջանի» և երեք հարյուր հազար ադրբեջանցիների իրենց «պատմական հայրենիք» վերադարձի, «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին, խոսում են բոլորովին այլ բանի մասին։ Փաշինյանի հրապարակային քաղաքականությունը, որն ուղղված է թյուրքական աշխարհին հաճոյանալուն, այդ թվում՝ «ընդդիմության ռևանշիզմի», Անկախության հռչակագրի մերժման, Արցախի հիշատակման մերժման, Ալիևին անընդհատ երախտագիտության, արարատ լեռան պատկերի մերժման, Հայոց ցեղասպանության թեմայի մոռացման, հակառուսական քայլերի, եկեղեցու վրա հարձակումների մասին, նույնպես «ներկայիս իշխանությունների» քաղաքականության կոնկրետ դրսևորում են», - նշեց Վահե Հովհաննիսյանը։

Նա հավելեց, որ այսօր կամ մոտ ապագայում Հայաստանում ոչ մի ողջամիտ քաղաքական ուժ չի չեղյալ համարի պետության անունից ստորագրված որևէ փաստաթուղթ։ Սա պետք է հստակ լինի։ մեր հասարակությանը հաղորդված։ Ալիևի հրապարակային պահանջների վերաբերյալ իշխանությունները պնդում են, որ հայկական կողմը որևէ պաշտոնական պարտավորություն չունի նրանց նկատմամբ։ Կամ ունի, բայց դրանք գաղտնի է պահում հանրությունից։

«Կառավարության կեղծ և անպարկեշտ թեզի համար կա պարզ և հետաքրքիր լուծում. «Եթե մենք հեռանանք, պատերազմ կլինի»։ Հիմնական ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը համատեղ հայտարարություն են տարածում, որով վերահաստատում են իրենց հանձնառությունը՝ կատարելու Հայաստանի կողմից ստանձնած բոլոր գրավոր և հրապարակային պարտավորությունները։ Համատեղ հայտարարությունը հզոր ազդանշան կուղարկի միջազգային հանրությանը, հարևաններին և մեր հասարակությանը և զգալիորեն կբարձրացնի ընդդիմադիր համակարգերի կոլեկտիվ կշիռը։ Սակայն, եթե որևէ հանգամանք խանգարի նրանց համատեղ գործելուն, հիմնական ընդդիմադիր ուժերը կարող են դա անել անհատապես։ Ընդդիմադիր համակարգերում արկածախնդիր առաջնորդ կամ ուժ չկա։ Ապագա իշխանությունների խնդիրը բանակցային շրջանակը «վերանայելը» չէ, այլ բազմաթիվ չլուծված խնդիրների լուծումներ գտնելը խաղաղ բանակցությունների միջոցով։ Լավ մտածված և արդյունավետ գաղափարների օգնությամբ՝ հաղորդակցությունների ապաշրջափակման, տարածաշրջանում Հայաստանի դերի և նշանակության բարձրացման և երկարաժամկետ, իրատեսական խաղաղության ապահովման նոր տարբերակներ՝ առանց խաղաղությունը թուլացնող նվաստացուցիչ ստվերային պայմանների։ Այսօր մենք խաղաղություն չունենք, այլ «ոչ պատերազմական» պետություն, և իշխանությունների սպառնալիքները միայն հաստատում են աշխարհի անկայունությունը, որը նրանք են հաստատել։ «Նրանք են հաստատել այն։ Առաջիկա տարիներին նոր հայկական իշխանությունները պետք է կարողանան հմտորեն կառավարել այս «ոչ ռազմական» պետությունը և այն վերածել իրական, երաշխավորված խաղաղության։ Արցախի կապիտուլյացիայից հետո պատերազմը հնարավոր է միայն մեկ դեպքում. եթե Նիկոլն ինքը հրահրի այս պատերազմը՝ իշխանությունը պահպանելու համար», - գրել է քաղաքագետը։