Արմինֆո. Հայաստանի նախկին օմբուդսմեն, "Թաթոյան" հիմնադրամի ղեկավար Արման Թաթոյանը հոկտեմբերի 9-ին Երեւանում կայացած մամուլի ասուլիսում ներկայացրել է այն առաջնահերթ հարցերը, որոնք կընդգրկվեն իր կողմից ստեղծվող "Միասնության թեւեր" քաղաքական ուժի օրակարգում:
Ինչպես պատմել է իրավապաշտպանն ու նոր քաղաքական ուժի հիմնադիրը, առաջնահերթությունները կընդգրկեն մի քանի բլոկ: Գործունեության առանցքային ուղղություններից են արտաքին և ներքին քաղաքականությունը։
Արտաքին քաղաքական օրակարգի համատեքստում նրա քաղաքական ուժն, իհարկե, առաջնորդվելու է երկրի շահերով, բայց դրանք միջազգային միտումների հետ համադրելու սկզբունքով։ "Այդ հարցում մենք նաեւ մտադիր ենք լինելու մի երկիր, որը չի պատրաստվում հրաժարվել իր պարտավորություններից։ Մինչդեռ, այսօր Հայաստանի իշխանություններն առաջ են տանում դիրքորոշում, որը հակասում է այդ սկզբունքին։ Մասնավորապես, նրանք ստանձնում են միջազգային պարտավորություններ և հրաժարվում են դրանցից իրենց հարմար ցանկացած պահի, երբ դա հակասում է իրենց ցածր նեղ շահերին", - պարզաբանել է Թաթոյանը։ Նա նշել է այդ միտման վտանգավորությունը միջազգային հարթակում երկրի ոչ ճիշտ իմիջի ձևավորման համատեքստում։ Ընդ որում, նա հավաստիացրել է, որ այդ հարցում իրենք նաև համապատասխան վերաբերմունք են պահանջելու իրենց դաշնակիցներից, այսինքն, Հայաստանի նկատմամբ իրենց ստանձնած պարտավորությունների կատարում։
Խոսելով ներքին քաղաքականության մասին ՝ Թաթոյանն ուշադրություն է հրավիրել այն ատելության մթնոլորտի վրա, որը գեներացրել է ներկայիս իշխանությունը, այդ թվում ՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցու նկատմամբ։ Նա նշել է, որ այդ հարցում իրենք առաջնորդվելու են իշխանության ճյուղերի տարանջատման սկզբունքների պահպանմամբ, այսինքն ՝ բացառելու են միջամտությունը, տվյալ դեպքում՝ Եկեղեցու գործերին: Այս համատեքստում Թաթոյանը նաև հայտարարել է, որ իրենց քաղաքական ուժը աշխատելու է բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից անպարկեշտ բառապաշարն արմատախիլ անելու ուղղությամբ:
Արցախցիների իրավունքները և ռազմագերիների հարցը
Մյուս կարևոր հարցը, Թաթոյանի հավաստմամբ, լինելու է ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Հայաստանի իշխանությունների կողմից, մասնավորապես, արցախցիների նկատմամբ կատարված հանցագործությունների արձանագրումը: Նախկին օմբուդսմենը շեշտել է, որ իրենց օրակարգում Արցախի բնակչության վերադարձի հարց չի լինելու, քանի որ այն համարում է անիրատեսական: Փոխարենը, ինչպես պարզաբանել է Թաթոյանը, իրենք պատրաստվում են առաջ տանել Հայաստանում արցախցիների արժանապատիվ ապրելու, նրանց սոցիալական հարցերը լուծելու, ինչպես նաև նրանց նկատմամբ ատելության մթնոլորտի տարածումը կանխելու հարցը ։ "Մենք մտադիր ենք մինչև ընտրությունները բացահայտել այն հիմնական խնդիրները, որոնց բախվում են արցախցիները։ Բացի այդ, մենք ցանկանում ենք հանրությանը հասցնել, որ արցախցիների ինքնությունը հայերի ինքնության անբաժանելի մասն է։ Այս համատեքստում մենք մտադիր ենք Երևանի կենտրոնում կառուցել Արցախի պատմության թանգարան և ստեղծել բռնի տեղահանված բնակչության հարցերով զզբաղվող հատուկ բաժին՝ նրանց հարցերը պետական մակարդակով ճիշտ համակարգելու համար", - պարզաբանել է նախկին օմբուդսմենը։
Բաքվում պահվող հայ ռազմագերիների հարցի վերաբերյալ Թաթոյանը նշել է, որ, առաջին հերթին, թույլ չեն տա, որ նրանց իրավունքների պաշտպանությունը դառնա սակարկության հարց: Նա ընդգծել է, որ դա բացառապես մարդասիրական հարց է։ Այս առումով նա հիշեցրել է, որ ի սկզբանե ադրբեջանական կողմն ամեն ինչ արել է այդ հարցը քաղաքականացնելու համար ։ "Մինչդեռ, մենք պատրաստվում ենք այդ հարցը համալիր դիտարկել։ Նախ, մենք չենք խոսելու առանձին խմբերի՝ Արցախի ղեկավարության, խաղաղ քաղաքացիների, առանձին ռազմական պատանդների ազատման մասին։ Երկրորդ ՝ մենք այս հարցը կդիտարկենք որպես սպառնալիք Հայաստանի անվտանգությանը, քանզի ակնհայտ է, որ Ադրբեջանը փորձելու է օգտվել Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության նկատմամբ իրականացվող դատաստաններից ՝ նոր ճնշումներ գործադրելու համար", - նշել է Թաթոյանը։
Նա նաև հաղորդել է, որ այդ հարցում քայլեր են ձեռնարկելու միջազգային այնպիսի մեխանիզմներ ստեղծելու համար, որոնք կամրապնդեին դատաքննության վերահսկողական գործառույթը և թույլ կտային պարզաբանել անհետ կորածների ճակատագիրը: Այս համատեքստում Թաթոյանը նաև ուշադրություն է հրավիրել, որ հարցը բարձրացնելու հնարավորությունը եղել է օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում կայացած եռակողմ հանդիպման ժամանակ:
Բանակցություններ և միջազգային հայցեր
Անդրադառնալով բանակցային ժառանգությանը, որը կփոխանցվի նոր ղեկավարությանը նրա ընտրվելու դեպքում, Թաթոյանն, առաջին հերթին, ընդգծել է, որ իրենք չեն պատրաստվում հրաժարվել միջազգային պարտավորություններից, որոնք ստանձնել է Հայաստանը: Այս համատեքստում նա նաև վտանգավոր նախադեպ է համարել Ադրբեջանի դեմ միջազգային հայցերից երկրի հրաժարվելը, որոնք ներկայացվել են միջազգային դատարաններ: Այս համատեքստում նա հիշեցրել է, որ միջազգային դատարանն Ադրբեջանի վերաբերյալ 9 դատական ակտ է ընդունել, որոնցից Հայաստանը մինչ օրս ոչ մի կերպ չի օգտվել: Սա, ըստ նրա, կենսական հարց է երկրի համար, որն իրենք պատրաստվում են առաջ տանել։
Սահմանագծման և սահմանազատման գործընթացն
Այնուհետև նախկին օմբուդսմենը հիշեցրել է, որ այսօր սահմանագծման և սահմանազատման ողջ գործընթացն իրականացվել է սահմանամերձ գյուղերում բնակվող հայերի իրավունքների խախտմամբ, ինչի մասին ինքը բազմիցս հայտարարել է: Ադս հարցում Թաթոյանը նշել է, որ իրենք ունեն փաստաթղթային հարուստ բազա, որը պատրաստվում են առաջ տանել միջազգային գործընկերների հետ քննարկումների և բանակցությունների միջոցով: "Մասնավորապես, մենք պատրաստվում ենք առաջ տանել 1984-1987 թվականների քարտեզները, որոնք հիմնված էին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի որոշումների վրա ։ Այլ կերպ ասած՝ այդ հարցում մենք ունենք հստակ դիրքորոշում, Հայաստանի օգտին ընդունված փաստաթղթեր։ Մինչդեռ, մենք անընդունելի ենք համարում գլխավոր շտաբի քարտեզի առաջ մղումը, քանի որ դրանք ռազմական քարտեզներ են, և դրանցով չի կարող իրականացվել սահմանազատում և սահմանագծում",- պարզաբանել է Թաթոյանը։
Անվտանգության համակարգի զարգացում և դաշնակիցների հետ երկխոսության հաստատում
Նախկին օմբուդսմենը նաեւ նշել է, որ իրենք պատրաստվում են ընթանալ սեփական պաշտպանական համակարգը, ռազմարդյունաբերությունը զարգացնելու ճանապարհով, որպեսզի ավելի ուժեղ երկիր ունենանք: Այս համատեքստում անդրադառնալով այլ երկրների հետ իրենց արտաքին գործընկերությանը՝ նա նշել է, որ իրենք այս հարցում պատրաստվում են
բաց երկխոսության գնալ, բայց՝ առաջնորդվելով բացառապես ներքին օրակարգի շահերով ։ Այս համատեքստում Թաթոյանն անդրադարձել է Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում առաջացած խնդիրներին։ Նա հայտարարել է, որ այս հարցում իրենք պատրաստվում են առաջ տանել Ռուսաստանի հետ բաց երկխոսությունը՝ հետագա համագործակցության հեռանկարները հասկանալու համար: Մասնավորապես՝ ռազմատեխնիկական գործընկերության, արտաքին քաղաքականության և այլ հարցերում։
"Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանին, ապա այս հարցում ինձ համար մեծ խնդիր է մնում նաև ՌԴ խաղաղապահ ուժերի ներկայությամբ էթնիկ զտումների իրականացումը։ Սա ինձ համար վիճելի հարց է, որը պետք է պարզաբանվի ռուսական կողմից։ Եվ կան բազմաթիվ այլ հարցեր ու խնդիրներ, որոնք պետք է հիմնավորվեն ու ուսումնասիրվեն", - պարզաբանել է Թաթոյանը։
Նա նշել է, որ այդ հարցը կարևոր տեղ կզբաղեցնի, քանի որ Հայաստանն ապրում է մի տարածաշրջանում, որտեղ, հաստատ, դեռ մեկ անգամ չէ, որ կբախվի նման խնդիրների:
Խաղաղ գործընթաց
Նախկին օմբուդսմենը նաև անդրադարձել է Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման խաղաղ գործընթացին, նշելով, որ իրենց համար խաղաղության ապահովումն անվտանգության արդյունավետ համակարգի, ատելության մթնոլորտից հրաժարվելու և բոլոր այն հարցերի իրականացման արդյունք է, որոնք մտնում են իրենց քաղաքական ուժի օրակարգ:
Թաթոյանը, միաժամանակ, ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ քաջատեղյակ է այն խնդիրներին, որոնց երկիրը բախվում է հենց իր ՝ որպես Հայաստանի օմբուդսմենի գործունեության շնորհիվ, նշելով, որ դա նաև նպաստել է այն սկզբունքների սահմանմանը, որոնցով առաջնորդվելու է իրենց նախաձեռնությունը: Նա նաև ընդգծել է, որ այս բոլոր հարցերի իրականացման գործում իրենք պատրաստվում են մեծ աշխատանք տանել հայ հասարակության հետ: Եվ այդ խնդիրների լուծման մեջ են նրանք տեսնում այն իրավիճակից երկրի դուրս գալու ճանապարհը, որում այսօր հայտնվել է սխալ քաղաքականության պատճառով։
Հիշեցնենք, որ երկրի քաղաքական կյանքին մասնակցելու և քաղաքական նախաձեռնություն ստեղծելու մտադրության մասին Թաթոյանը հայտարարել էր հոկտեմբերի 6-ին՝ իր տեսաուղերձում:
Փորձագետ. Հայկական հասարակությունը ընկնում է տոտալիտար անվտանգության թակարդը
Փորձագետ․ Փաշինյանի այցը Ռուսաստան նախադրյալներ է ստեղծում երկխոսության վերականգնման համար, բայց հարաբերությունների ջերմացումն, ավելի շուտ, խորհրդանշական բնույթ է կրում
Քաղաքագետ․ Կասկածելի ընտրություններից հետո Հայաստանի իշխանություններն սկսել են ամրացնել պնդօղակները
Փորձագետ. սպանված Խամենեյի հուղարկավորությունը դարձավ Իրանի կողմից իր կապերի դիվանագիտական ինվենտարիզացիա
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը Մոսկվային կոչ է արել արձագանքել օկուպացված ԼՂՀ-ում Ադրբեջանի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձանների ոչնչացմանը
Գլխավոր դատախազությունը դիմել է ԿԸՀ ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդմանը համաձայնության համար
Նիդերլանդների վարչապետն իր աջակցությունն է հայտնել Հայաստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների և տնտեսական դիվերսիֆիկացման օրակարգին
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
