Կարդալ ոչ թե տողերով, այլ՝ գծերով. Գրականության և արվեստի թանգարանում բացվել է Վիլյամ Սարոյանի գրաֆիկական աշխատանքների բացառիկ ցուցահանդեսը

Արմինֆո.Իր բովանդակությամբ և նշանակությամբ բացառիկ ժամանակավոր ցուցահանդես է բացվել Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում:

Ամերիկահայ մեծանուն գրող Վիլյամ Սարոյանի 100-ից ավելի գրաֆիկական կտավներն ու ինքնադիմանկարներն այսօր ցուցադրվում են թանգարանի սրահներից մեկում՝ "Սարոյանական օրեր" նախաձեռնության շրջանակում:

ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում թանգարանի էքսկուրսավար Մելանյա Ստեփանյանը պատմել է, որ թեև սարոյանական տաղանդի այդ կողմը Հայաստանում այնքան էլ հայտնի չէր, սակայն նրա ֆրանսիական բնակարանում հայտնաբերվել է ավելի քան 5 հազար գրաֆիկական աշխատանք: Այդ կտավները,  նրա ասելով, ընդգրկում են գրողի կյանքի երկու շրջան՝ 1930-ական թթ. և 1960-ական թթ.՝ մինչև 1980-ականների սկիզբը: «Ինչպես արդեն հայտնի է, Վիլյամ Սարոյանը մահացել է 1981 թվականին, այսինքն՝ մինչև կյանքի վերջը, կարելի է ասել, նա գրական գործունեությանը զուգահեռ նկարել է», - ասել է Ստեփանյանը: Նրա գեղարվեստական ստեղծագործությունը, էքսկուրսավարի խոսքով, ոգեշնչվել է ամերիկյան աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչներից, այդ թվում ՝ Ջեքսոն Փոլոքի աշխատանքներից։ Հղում անելով գրողի խոսքերին՝ նա նշել է, որ Սարոյանը նկարչությունը համարել է իր գրի, իր կենսակերպի դրսևորման ձևերից մեկը: Մասնավորապես, գրողն իր նկարչության մասին ասել է հետևյալը. «Տպագրական, փաթեթավորման թղթերի և հին թերթերի վրա ինձ դուր էր գալիս այն փաստը, որ ես վստահ էի, որ յուրաքանչյուր ոք, ով պատահաբար կտեսներ դրանք, կհավատար, որ ես խենթ եմ: Դա ինձ ուրախացնում էր այն պատճառով, որ ես գիտեի, որ այդպիսին չեմ:

Նշենք, որ Սարոյանի՝ Գրականության և արվեստի թանգարանում ցուցադրված գործերը գսսստեղղշվել են հայրենի Ֆրեզնոյում, ինչպես նաև Նյու Յորքում, Սան Ֆրանցիսկոյում և Փարիզում: Յուրաքանչյուր կտավի վրա գրողը նշել է դրա ստեղծման ամսաթիվմ ու վայրը:

Ցուցահանդեսը ներառում է նաև "Երիտասարդ Սարոյանը", "Կասկածող Սարոյանը", "Հոգնած Սարոյանը", "Զարմացած Սարոյանը" և այլ հրաշալի ինքնանկարների շարք, ինչպես նաև Գրականության և արվեստի թանգարանի ֆոնդերից մի նմուշ՝ այն հեծանիվը, որը Սարոյանին նվիրաբերվել է 1978 թվականին Գյումրի կատարած այցի ժամանակ: Էքսկուրսավարը պատմել է, որ գրողը հյուսիսային մայրաքաղաքից վերադառնում էր Թալինով, այնտեղ էլ որոշում է կայացրել ճանապարհը շարունակել նվեր ստացած հեծանիվով: Սարոյանի կյանքի այդ դրվագը հավերժացրել է հայ նկարիչ Պողոս Պողոսյանը։ Ստեփանյանը նշել է, որ իր գրական գործունեության ընթացքում Սարոյանը բազմիցս անդրադարձել է հեծանիվին: Շատ հաճախ նրա պատմվածքների հերոսներն իրենց ճանապարհն անցել են հենց հեծանիվով, ավելին ՝ Սարոյանն ունի ինքնակենսագրություն՝ "Հեծանվորդը Բևերլի Հիլզից" և այլն: Դրանից հետո,  ինչպես պատմել է էքսկուրսավարը, նա իր հեծանիվը նվիրել է Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանին:

Նշենք, որ ցուցահանդեսը բաց կլինի մինչև 2025 թվականի ավարտը: Թանգարանի աշխատանքային գրաֆիկը երեքշաբթիից մինչեւ կիրակի է (11:00-17:30): Մուտքի տոմսն արժե 3 հազար դրամ։ Հիշեցնենք, որ Վիլյամ Սարոյանը ամերիկահայ հայտնի արձակագիր և դրամատուրգ է, ծնվել է 1908թ.օգոստոսի 31-ին Կալիֆորնիայի Ֆրեզնո քաղաքում: Նրան ճանաչում է բերել պատմվածքների առաջին իսկ ժողովածուն՝ «Խիզախ պատանին թռչող ճոճաձողի վրա և այլ պատմվածքներ» (1934թ.): Վիլյամ Սարոյանը գրել է ավելի քան մեկուկես հազար պատմվածք, տասներկու պիես և մոտ տասը վեպ ։ Նրա լավագույն ստեղծագործություններից է համարվում "Մարդկային կատակերգություն" (1942) վիպակը, որը մասամբ ինքնակենսագրական է: Հայտնի են նաև "Վեսլի Ջեքսոնի արկածները" (1946) և "Մայրիկ, ես քեզ սիրում եմ" (1956) և այլ վեպեր ։ 1940թ. լույս է տեսել "Իմ անունը Արամ է", 1944թ. ՝ "Սիրելի փոքրիկ"  պատմվածքների ժողովածուն: Սարոյանն արժանացել է Պուլիտցերյան մրցանակի լավագույն դրամայի համար ("Ձեր կյանքի լավագույն տարիները"), որից հրաժարվել է, ինչպես նաև "Օսկար" մրցանակի ՝ Լավագույն գրական սկզբնաղբյուրի համար ("Մարդկային կատակերգություն"): Սարոյանը մահացել է 1981 թվականի մայիսի 18 - ին իր հայրենի Ֆրեզնո քաղաքում, որտեղ էլ թաղվել է, բայց կատարելով գրողի կտակում թողած կամքը ՝ նրա սրտի մի մասը թաղել են Հայաստանում ՝ Արարատի ստորոտում, որից ոչ հեռու Վանա լիճն է, իսկ այնտեղ ՝ Բիթլիս քաղաքը ՝ նրա ծնողների հայրենիքը։