Իրանի դեսպանը պաշտպանել է Երևանի և Բաքվի միջև վաշինգտոնյան պայմանավորվածությունները

Արմինֆո. Հայաստանում Իրանի դեսպան Մեհդի Սոբհանին աջակցել է Երեւանի եւ Բաքվի միջեւ Վաշինգտոնի պայմանավորվածություններին: Դիվանագետի խոսքով, Երեւանի եւ Բաքվի միջեւ համաձայնագրում ներառված են հինգ սկզբունքներ, որոնց հավատարիմ է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը, ներառյալ հարգանքը ազգային ինքնիշխանության, սահմանների ամբողջականության հանդեպ, իրավազորությունը, փոխադարձությունը եւ սահմանների անխախտելիությունը: Այս համատեքստում նա վկայակոչել է Հայաստանի պաշտոնյաներին, որոնք հայտարարել են, որ Երևանը "Իրանի Իսլամական Հանրապետության շահերին և երկու երկրների հարաբերություններին հակասող որևէ քայլ չի ձեռնարկի":

Անդրադառնալով տարանցիկ միջանցքի հարցին՝ դիվանագետը հայտարարել է, որ այդ հարցը միայն նախաստորագրվել է երկու երկրների միջև 17 կետանոց խաղաղության համաձայնագրում և դեռ վերջնականապես չի ստորագրվել: Ըստ Սոբհանին, ոչ խաղաղության համաձայնագրի փաստաթղթում, ոչ էլ Վաշինգտոնում երկու երկրների կողմից ստորագրված հայտարարության մեջ չեն հիշատակվում տրանսպորտային երթուղիները կամ միջանցք կոչվող որևէ բան, այլ քննարկվում է միայն տրանսպորտային ուղիների բացումը, որոնք կապահովեն Ադրբեջանի մուտքը Նախիջևան, իսկ Հայաստանն էլ, իր հերթին, երկաթուղով կկապվի Իրանի Ջուլֆայի հետ:

"Ադրբեջանի եւ Հայաստանի միջեւ հայտարարության տեքստում, որի մանրամասները պետք է քննարկվեն երկու երկրների կողմից ապագայում, ամբողջությամբ հաշվի են առնվել հինգ սկզբունքները, որոնք ցանկանում է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը, ներառյալ ազգային ինքնիշխանության հարգումը, սահմանների ամբողջականության հարգումը, իրավազորությունը, փոխադարձությունն ու սահմանների անխախտելիությունը, ուստի այդ կապակցությամբ անհանգստանալու ոչ մի հիմք չկա", - հայտարարել է նա Isca News-ին տված հարցազրույցում:

Սոբհանին հավելել է, որ Հայաստանն ու ԱՄՆ-ը բանավոր, այլ ոչ թե գրավոր համաձայնության են եկել Հայաստանում հայ-ամերիկյան համատեղ ձեռնարկություն գրանցելու եւ օպերատոր ու ներդրող սահմանելու մասին ՝ նախագծի իրականացման համար, որը լիովին կսահմանվի Հայաստանի ազգային ինքնիշխանության եւ իրավազորության շրջանակներում եւ կկարգավորվի Հայաստանի անվտանգության մարմինների, անձնագրային հսկողության եւ մաքսային ընթացակարգերի կողմից: "Ըստ համաձայնագրի, դա կլինի մի տեսակ օպերատորություն, այլ ոչ թե երթուղու տնօրինում", - նշել է նա:

Իրանցի բարձրաստիճան դիվանագետը օրինակ է բերել Երևանի օդանավակայանը, որը պատկանում է ՀՀ կառավարությանը, և անձնագրային հսկողությունը, մաքսային ընթացակարգերն ու անվտանգության ստուգումներն իրականացվում են կառավարության կողմից, սակայն օդանավակայանի կառավարումը փոխանցվել է ներդրումային ընկերությանը, հավելելով, որ ելնելով վերոգրյալից ՝ համաձայնեցված տարանցիկ երթուղու համար "99 տարվա վարձակալություն" անվան տակ օգտագործվող արտահայտությունները կոռեկտ չեն:

Սոբհանին վստահեցրել է, որ ՀՀ կառավարությունը ԻԻՀ նախագահի այցի ընթացքում հայտարարել է, որ չի ձեռնարկի Իրանի Իսլամական Հանրապետության շահերին և երկու երկրների հարաբերություններին հակասող որևէ քայլ, և որ Իրանի հետ ընդհանուր սահմանն իրենց համար ունի հատուկ նշանակություն, և իրենք որևէ վնաս չեն հասցնի դրան:

Երեւանում Իրանի դեսպանը հայտարարել է, որ երկու երկրների միջեւ ընդհանուր սահմանը "հույսի սահման" է եւ պատմության ընթացքում եղել է երկու երկրների միջեւ բարիդրացիության խորհրդանիշ, եւ ընդգծել է. "Հհաշվի առնելով ձեռք բերված համաձայնությունները՝ երկու երկրների միջեւ հարաբերությունների ապագան շատ լուսավոր կլինի եւ ավելի կընդլայնվի, քան նախկինում":

Դիվանագետը հավաստիացրել է, որ Իրանի նախագահի Երեւան կատարած այցից ընդամենը մի քանի օր անց անվտանգության շուրջ բանակցությունների անցկացման նպատակով Հայաստանի ազգային անվտանգության խորհրդի քարտուղարի այցը Թեհրան արտացոլում է հայկական կողմի ընկալումն Իրանի զգայուն հարցերի վերաբերյալ: "Այս առումով շատ լավ բանակցություններ են տեղի ունեցել, և երկու երկրները գտնվում են երկարաժամկետ ռազմավարական համաձայնագրի ստորագրման ճանապարհին, որում հաշվի կառնվեն բոլոր նկատառումները", - ամփոփել է նա:

Հիշեցնենք, որ օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են "խաղաղության մասին" յոթ կետից բաղկացած համատեղ հռչակագիր: Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կմիացնի Ադրբեջանը իր նախիջեւանյան էքսկլավին: TRIPP նախագիծը (Trump Route for International Peace and Prosperity, թարգմանաբար ՝ «Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ճանապարհ», Հայաստանի հարավում գտնվող 42 կմ ճանապարհ, որի կառավարումը 99 տարով կտան ԱՄՆ-ին), փորձագետների կարծիքով, կարող է էապես փոխել աշխարհաքաղաքական իրավիճակը Հարավային Կովկասում: