Հայաստանում ԶԼՄ-ների նկատմամբ ճնշումներն ու բռնությունները շարունակում են աճել. ԽԱՊԿ նախագահ

Արմինֆո. 2025 թվականի երկրորդ եռամսյակում Հայաստանում արձանագրվել է լրագրողների նկատմամբ ճնշումների 36 դեպք, ինչը 11 դեպքով ավելի է նույն տարվա առաջին եռամսյակի ցուցանիշից։ Հուլիսի 22-ին այդ մասին հայտարարել է Հայաստանի խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի (ԽԱՊԿ) նախագահ Աշոտ Մելիքյանը՝ Հայաստանում խոսքի ազատության վիճակի եւ 2025 թվականի երկրորդ եռամսյակում լրագրողների եւ ԶԼՄ - ների իրավունքների խախտումների վերաբերյալ մամուլի ասուլիսում:

Միաժամանակ, նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ արձանագրված դեպքերից երկուսը վերաբերում են լրագրողների նկատմամբ իրավապահ մարմինների կողմից իրականացված ֆիզիկական բռնությանը: "Մտահոգիչ է, որ այս ընթացքում լրագրողներն ավելի ու ավելի են ենթարկվում անպարկեշտ վերաբերմունքի, վիրավորանքների ու սպառնալիքների։ Ավելին, դա սովորական երևույթ է դառնում քաղաքական միջավայրում։ Մենք բազմաթիվ նման դեպքեր ենք արձանագրել, և դրանց մեծ մասը ՝ 17 դեպք, կատարվել են պետական մարմինների ներկայացուցիչների կամ բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից, ինչը ևս լուրջ մտահոգություն է առաջացնում", - ընդգծել է Մելիքյանը։

Բացի այդ, ԽԱՊԿ նախագահը մատնանշել է նոր դատական հայցերի թվի աճը. գրանցվել է 16 հայց, որոնք բոլորն էլ վերաբերում են զրպարտությանը, ինչը 3-ով ավելի է նախորդ եռամսյակի ցուցանիշից: "Ընդ որում, հարկ է նշել, որ երկու եռամսյակում 29 դատական գործ շատ բարձր ցուցանիշ է։ Եթե այս միտումը շարունակվի, դա տագնապալի ահազանգ կլինի։ Միջազգային կազմակերպությունները չեն ողջունում նման միտումները, հատկապես, երբ նման հայցեր են ներկայացվում պաշտոնատար անձանց կողմից", - ուշադրություն է հրավիրել Մելիքյանը։

Նա նաև հստակեցրել է, որ 16 նոր հայցերից 6-ը ներկայացվել են գործարար միջավայրի ներկայացուցիչների, 3 - ը՝ նախկին և ներկա պետական պաշտոնյաների, 2-ը՝ քաղաքական գործիչների, 2-ը՝ առողջապահության ներկայացուցիչների, 2 - ը ՝ քաղաքացիների և ֆիզիկական անձանց, 1 - ը ՝ փաստաբանի կողմից:

Կոմիտեի նախագահը նաև ուշադրություն է հրավիրել տեղեկություններ ստանալու և տարածելու իրավունքի խախտումների ավելացման վրա: Նրա խոսքով ՝ երկրորդ եռամսյակում արձանագրվել է 39 դեպք, ինչը 10-ով ավելի է նախորդի համեմատ։ Ներկայացնելով տվյալները՝ նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ 11 դեպքում եղել են անհիմն խախտումներ, 7 դեպքում գրավոր հարցումներն անպատասխան են մնացել, 14 պատասխան թերի է եղել, 1 պատասխան ուշացել է, 2 դեպք՝ անհիմն բերման ենթարկվածներ, և 2 դեպքում պատասխանը չի վերաբերել հարցի էությանը:

"Այսինքն, այլ կերպ ասած, նույն խնդիրները մնում են արդիական։ Պետական մարմիններից պատասխան ստանալիս լրագրողները բախվում են խոչընդոտների, և այդ առումով փոփոխությունները պետք է տեղի ունենան ինչպես պետական մակարդակով, այնպես էլ լրագրողների շրջանում ՝ որոշակի քայլեր ձեռնարկելով", - ընդգծել է կոմիտեի նախագահը։

Մելիքյանն այդ առնչությամբ ընդգծել է, որ Հայաստանի մեդիա միջավայրը առողջացման կարիք ունի, ինչի համար անհրաժեշտ են փոփոխություններ: Սակայն նա ցավով հավելել է, որ առայժմ իշխանությունների կողմից ցանկություն չի տեսնում այդ ուղղությամբ։ Ավելին, 2026 թվականին կայանալիք ընտրությունների ֆոնին Մելիքյանը կարծում է, որ բարելավումներ ակնկալել չարժե։

"Մինչև այդ փոփոխությունների վերաբերյալ հանրային հարցում չհնչեցվի, չհայտարարվի, որ նման մթնոլորտն անթույլատրելի է, փոփոխություններ չեն լինելու։ Եվ ահա այդ պահանջը կարող է, նույնիսկ, ավելի մեծ ազդեցություն ունենալ, քան օրենքը", - կարծում է ԽԱՊԿ նախագահը։

Մելիքյանն անդրադարձել է նաև Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Շուշիում և Ստեփանակերտում տեղի ունեցած մեդիաֆորումներին: Նա նշել է, որ այդ կապակցությամբ բողոքի նոտա է ուղարկվել միջազգային կազմակերպություններին՝ նման համաժողովների դատապարտման բացակայության պատճառով: Ընդ որում, նա պարզաբանել է, որ այդ միջոցառումների նպատակը պարզ է. Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւին դրանք անհրաժեշտ են միջազգային ասպարեզում իր իմիջը պահպանելու համար, հաշվի առնելով, որ շատ վարկանիշներում Ադրբեջանը չափազանց ցածր դիրքեր է զբաղեցնում խոսքի եւ ԶԼՄ-ների ազատության առումով: "Այս իմաստով մենք հիշեցրել ենք, որ Ադրբեջանից փախչում են լրագրողները, քանի որ հետապնդումների են ենթարկվում, շատերը մտացածին մեղադրանքներով բանտերում են և շատ այլ բաներ", - ամփոփել է ԽԱՊԿ նախագահը:

Հիշեցնենք, որ հուլիսին ադրբեջանական օկուպացիոն ռեժիմը հայաթափված Ստեփանակերտում անցկացրել է տնտեսական համագործակցության կազմակերպության (ՏՀԿ) 17-րդ գագաթնաժողովը: Իսկ դրանից մեկ տարի առաջ Արցախի օկուպացված Շուշի քաղաքում ալիևյան վարչակազմը կազմակերպել էր մեդիաֆորում, որին մասնակցում էին 49 երկրների 150 ներկայացուցիչներ, այդ թվում ՝ 34 երկրների պետական լրատվական գործակալություններ, 12 միջազգային կազմակերպություններ և մեդիա կառույցներ։