ՀՀ նախկին արտգործնախարար. Արցախի կորստի համար միակ մեղավորն ու պատասխանատուն Փաշինյանն է

Արմինֆո. Հայաստանի նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը ներկայացրել է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի կուլմինացիոն փաստաթուղթը, որը հրապարակվել էր 2007 թվականին Մադրիդում ԵԱՀԿ նախարարական հանդիպման ժամանակ:

"Իմ ձեռքում է մի փաստաթուղթ, որն ավելի հայտնի է որպես Մադրիդյան սկզբունքներ, որը հրապարակվել է 2007 թվականի դեկտեմբերին ԵԱՀԿ նախարարական հանդիպման ժամանակ, Հայաստանի արտգործնախարարի պաշտոնը թողնելուցս մոտ երկու - երեք ամիս առաջ ( ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի կառավարությունում - խմբ.): Իր բովանդակությամբ, կարելի է ասել, սա կուլմինացիոն փաստաթուղթ է, որը քիչ-քիչ հավաքվել է բանակցային գործընթացի ընթացքում ՝ սկսած 1994 թվականից ։ Եվ այդ փաստաթղթում ամրագրված է այն ամենի հակառակը, ինչ պնդում է Հայաստանի վարչապետը ։ Մասնավորապես, Մադրիդյան սկզբունքներում ամրագրված է Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը", - պարզաբանել է Օսկանյանը։

Դիվանագետը հիշեցրել է, որ Մադրիդում մասնակցել է Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի եւ Ֆրանսիայի ԱԳ նախարարների կողմից այդ փաստաթղթի շնորհանդեսին: Օսկանյանի խոսքով ՝ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների ղեկավարները, ներկայացնելով այդ փաստաթուղթը, միջազգային հանրությանը հաղորդել են, որ դա հակամարտության կարգավորման վերջնական փաստաթուղթն է։ Նրանք համոզմունք են հայտնել, որ հենց այդ սկզբունքներով պետք է կարգավորվի Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ հակամարտությունը, այն է ՝ Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի շուրջ:

"Սա միակ փաստաթուղթն է, որը Մինսկի խմբի համանախագահների կողմից ներկայացվել է՝ ի պահ  ԵԱՀԿ դեպոզիտարիա։ Եվ սա այն փաստաթուղթն է, որը կողմերն ընդունել են որպես բանակցությունների հիմք", - պարզաբանել Է դիվանագետը։

Հայաստանի նախկին արտգործնախարարն այդ փաստաթուղթը կարևոր է համարել այն տեսանկյունից, որ ամբողջությամբ հերքում է օրեր առաջ Փաշինյանի արած պնդումները, թե, իբր, 1994 թվականից Երևանը Բաքվի հետ բանակցություններ է վարել Արցախն Ադրբեջանին հանձնելու շուրջ:

"Փաշիյանը ստում է, ստում է ՝ նայելով հայ ժողովրդի աչքերին, եւ ես անկեղծորեն չեմ հասկանում, թե ինչու է նա այդ անում", - ասել է Օսկանյանը, եւ այդ առումով Փաշինյանին կոչ է արել տղամարդ լինել եւ պատասխանատվություն ստանձնել սեփական գործողությունների համար:

"Սեփական գործողությունների համար պատասխանատվությունը մի բարդիր ուրիշների վրա", - կոչ է արել դիվանագետը, որն ընդունել է, որ հետագայում եղել են այդ սկզբունքների փոփոխություններ, սակայն հիմքը փոփոխություն չի կրել:

Նա նշել է, որ այդ փաստաթղթում սևով սպիտակի վրա առաջին կետում գրված է, որ Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական իրավական կարգավիճակը որոշվելու է հանրաքվեի միջոցով, որը նրա բնակչությանը ազատ և իրական կամարտահայտման հնարավորություն է տալիս:

"Երկրորդ կետով նշվում է, որ միջանկյալ ժամանակահատվածում, մինչև Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական իրավական կարգավիճակի որոշումը, նրա բնակչությունը կունենա որոշակի իրավունքներ և արտոնություններ, որոնք պետք է շարադրված լինեն խաղաղության համաձայնագրում,  ներքոնշյալ ցուցումներին համապատասխան. Լեռնային Ղարաբաղի բնակչությունը/բնակիչները իրավունք կունենան պաշտպանել և վերահսկել իրենց քաղաքական և տնտեսական կենսունակությունն ու անվտանգությունը՝ ժողովրդավարական հասարակության շրջանակներում, որը հավատարիմ է օրենքի նորմերին: Նրանց մարդու իրավունքները և հիմնարար ազատությունները կհարգվեն։ Եվ դա պետք է ճանաչվի ամբողջ միջազգային հանրության կողմից", - նշել է Օսկանյանը։

Միևնույն ժամանակ, դիվանագետը նշել է, որ դա այն օրերի խաղաղության համաձայնագիրն էր Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև: Նա հավելել է, որ եթե Փաշինյանը բանակցությունները չսկսեր իր "զրոյական կետից" և շարունակեր հետևել այդ փաստաթղթի սկզբունքներին, ապա հայ ժողովուրդն այսօր կունենար նաև Արցախ՝ Լաչինի միջանցքով, նորմալ հարաբերություններ Երևանի և Բաքվի միջև՝ բաց սահմաններով, և նորմալ հարաբերություններ Թուրքիայի հետ՝ նույնպես բաց սահմաններով։

"Բայց, ցավոք, Փաշինյանը սխալվեց։ Եվ Արցախի կորստի համար միակ մեղավորն ու պատասխանատուն Փաշինյանն է, եւ այստեղ երկու կարծիք լինել չի կարող", - ընդգծել է Օսկանյանը։

Միեւնույն ժամանակ, նա նշել է, որ, նույնիսկ, եթե Բաքվի հետ խաղաղության համաձայնագիր ստորագրվի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ սահմանները բացվեն, ռազմագերիներն ու քաղաքացիական պատանդները վերադարձվեն, միևնույն է, դա մխիթարություն չի լինի հայ ժողովրդի համար, քանի որ այդ ամենը ձեռք կբերվի Արցախի հաշվին: "Նրա կառավարման օրերին կորսվեց Արցախը։ Հենց նա է կորցրել մեր հայրենիքի մի կարևոր հատված, իսկ նման մանիպուլյացիաներով նա ընդհանրապես թաղում է այդ գործընթացը, ջնջում այդ հարցի անցյալը, ներկան ու ապագան, որպեսզի ապագա սերունդներն էլ չկարողանան վերադարձնել մեր հայրենիքը ։ Ես կարծում եմ, որ Փաշինյանն իրեն սպառել է, իսկ ժողովուրդը հոգնել է ստից, պատերազմից, կորուստներից, նվաստացումներից, կապիտուլյացիաներից ու մանիպուլյացիաներից ։ Ժամանակն է, որ մենք վերագտնենք ինքներս մեզ: Եվ հայ ժողովրդի համար Ամանորյա լավագույն նվերը կլինի Փաշինյանի հեռանալը եւ ժամանակավոր կառավարության ստեղծումը, որը երկիրը կդնի զարգացման ուղու վրա", - ամփոփել է Օսկանյանը։