Իրավապաշտպան. Հայաստանի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի կառավարություններն այսօր դամոկլյան սրի պես կախված են հայ ժողովրդի գլխին

Արմինֆո. Հայաստանի առաջին օմբուդսմեն, հասարակական - քաղաքական գործիչ Լարիսա Ալավերդյանը կարծում է, որ Արցախի օկուպացումը ժամանակավոր բնույթ է կրելու:

"Կարծում եմ, որ դա վերջնական օկուպացիա չէ։ Սա ժամանակավոր օկուպացիա է, և ամեն ինչ կախված չէ ինչ-որ Հյուսիս-Հարավից, Արևմուտք-Արևելքից։ Այս խնդրի լուծման, այս իսկապես աղետալի իրավիճակից դուրս գալու բանալիները մեր ձեռքերում են", - հայտարարել է իրավապաշտպանը՝ "168 Ժամ" թերթի եթերում։

Ընդ որում, նա կարծում է, որ Հայաստանի պասիվ դիվանագիտությունը և հստակ դիրքորոշումների բացակայությունը վերածվել է ներկայիս կառավարության շատ հստակ դիրքորոշման։ "Դատելով ըստ ամենայնի՝ Հայաստանի ներկայիս կառավարությունը սպասարկում է ադրբեջանաթուրքական ցեղասպան քաղաքականությունը", - ասել է Ալավերդյանը:

Իրավապաշտպանը վստահ է, որ ստեղծված իրավիճակը մեռյալ կետից շարժել հնարավոր է միայն այն դեպքում, եթե հայ հասարակությունը վերջապես սկսի մեղադրական գործընթաց Ադրբեջանի ղեկավարության նկատմամբ՝ Արցախի և արցախցի ժողովրդի նկատմամբ ցեղասպանություն գործելու և շարունակելու համար:

Ընդ որում, նա կարծում է, որ, հաշվի առնելով գործող հայկական իշխանությունների դժկամությունը՝ գնալու այդ կարեւոր քայլին, ամբողջ պատասխանատվությունը դրվում է երկրի ակադեմիական շրջանակների եւ համահայկականության վրա: «Ինչու՞։ Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ, միջազգային իրավունքի գոյություն ունեցող նորմերի համաձայն, ոչ ոք, բացի պաշտոնական կառավարությունից կամ պաշտոնական մակարդակից, չի կարող հայց ներկայացնել ՄԱԿ միջազգային դատարան, բայց ոչ միայն իշխանությունները կարող են դիմել Միջազգային քրեական դատարան: Սա ճշմարտության պահ է, որպեսզի գիտակցենք, թե ինչի է ընդունակ հայ հասարակությունը", - վստահ է Ալավերդյանը, ով հավելել է, որ քաղաքացիական հասարակությունը, ակադեմիական հանրությունը պետք է իր վրա վերցնի այդ պատասխանատվությունը։

Նա կարծում է, որ Հայաստանի իշխանությունների անգործության պատճառով հազարավոր հայեր պետք է ՄՔԴ-ը հեղեղեն Ադրբեջանի վարչակարգի դեմ հայցերով, դա պետք է զանգվածային բնույթ կրի, եւ այդ ժամանակ դատարանի դատախազը կկարողանա գործ նախաձեռնել:

"Հապաղելով ՝ մենք համաձայնում ենք լուռ զոհի դերին։ Ավելին, մենք խրախուսում ենք Ադրբեջանին շարունակել ցեղասպանությունը",- Վստահ է նախկին օմբուդսմենը, ով հիշեցրել է ադրբեջանական կողմի անմարդկային վերաբերմունքը հայ ռազմագերիների և քաղաքացիական անձանց նկատմամբ։

Դրա հետ մեկտեղ, նա քաղաքական ձախողում է համարել Հայաստանի իշխանությունների այսօրվա կեցվածքը, որոնք իրենց գործողություններով խրախուսում են մարդկության դեմ ադրբեջանական հանցագործությունները:

Անդրադառնալով Ադրբեջանի կողմից Հայաստան 300 հազար ադրբեջանցու ուղարկելու փորձերին ՝ Ալավերդյանը նշել է, որ դեռևս 1998 թվականին անձամբ Իլհամ Ալիևին է հանձնել փաստաթղթերի փաթեթ, որտեղ ադրբեջանական ԶԼՄ-ներում և ադրբեջանական աղբյուրներից հրապարակումներ են եղել հայ փախստականների և Հայաստանից ինքնակամ հեռացած ադրբեջանցիների մասին: "Դեռևս 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ից առաջ, երբ Բաքվում հայերի ջարդեր էին ընթանում, և հենց այն ժամանակ սկսվել էր ադրբեջանցիների կամավոր հեռացումը Հայաստանից, ընդ որում՝ Ադրբեջանի հրահանգով։ Այն ժամանակ Հայաստանում ապրում էր 164 հազար ադրբեջանցի։ 6 հազարը բնակվում էր Երևանում, մնացածը ՝ շրջաններում", - նշել է Ալավերդյանը։ Ընդ որում, նա հավելել է, որ Ալիևի հայտարարություններն այն մասին, թե ադրբեջանցիները պետք է "վերադառնան իրենց հայրենիք", հիմք են ՄՔԴ դիմելու համար՝ ինքնիշխան Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ հստակ տարածքային պահանջների առկայության պատճառով:

Իրավապաշտպանը նաև հավելել է, որ ինքը փոխանցել է գրառումներ այն մասին, որ Հեյդար Ալիևն անձամբ արգելել էր Շուշին ադրբեջանական քաղաք անվանել՝ Շուշիի մասին գրքում: "Հեյդար Ալիևը հայտարարել էր, որ այն հայկական քաղաք է, այլ հարց է, որ այն դարձել էր Ադրբեջանի մշակութային կենտրոններից մեկը, քանի որ քաղաքը բնակեցվել էր ադրբեջանցիներով։ Հեյդար Ալիեւն արգելել էր այդ վերնագրով գիրք տպագրել", - կրկնել է Ալավերդյանը։

Միաժամանակ, նա վստահ է, որ Հայաստանում գործող վարչախումբը իշխանության է եկել Արցախը հանձնելու հստակ նպատակով, ընդ որում ՝ անպայման մեծ զոհողություններով, իսկ հետո հանրապետությունը դարձնել ադրբեջանաթուրքական կցորդ։ "Ես վստահ եմ,  ինչ որ հայտարարում է Ալիևը, նա նախապես բանակցում է Փաշինյանի հետ։ Չկա ճնշում, կա շտապողականություն Հայաստանի կողմից։ Այն, ինչ այսօր անում է Ալիևը, Հայաստանի խաղաղ զաավթում է, նրա վերաածումն Ադրբեջանի կցորդի, ընդ որում, հենց դրանում են մրցում Բաքուն և Անկարան", - համոզված է իրավապաշտպանը:  

Ալավերդյանը կարծում է, որ այսօր Հայաստանի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի կառավարությունները եռակի դաշինք են, որը դամոկլյան սրի նման կախված է հայ ժողովրդի գլխին, և եթե հայերն իրենց ճակատագիրը չվերցնեն իրենց ձեռքը, աղետից հնարավոր չէ խուսափել: Նա նաև տարակուսանք է հայտնել հայ հասարակության պահվածքի վերաբերյալ՝ Հայաստանի բացարձակ բռնազավթված, դավաճանական իշխանության ֆոնին, որին շարունակում է սրբորեն հավատալ հասարակությունը:

Խոսելով Ադրբեջանի սահմանադրության մասին՝ նա նշել է, որ այդ փաստաթուղթը հսկայական նկրտում է հարևան պետությունների տարածքների նկատմամբ, ընդ որում, ոչ միայն Հայաստանի, այլև Վրաստանի, Թուրքիայի և Ռուսաստանի:

Ալավերդյանը նաև անգրագիտություն է համարել այն պնդումը, թե ՄԱԿ-ը Հայաստանը և մյուս հանրապետությունները ճանաչել է խորհրդային սահմաններում, քանի որ համաշխարհային կազմակերպությունն ապրիորի նման գործառույթ չունի: "Իսկ Ալմա-Աթայի հռչակագրում սևով սպիտակի վրա գրված էր, որ հանրապետությունները ճանաչվում են ընթացիկ սահմաններով, այսինքն՝ 1991 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դրությամբ։ Բոլորը ստում են, ընդ որում, ստում են նաև եվրոպացիները ՝ շահարկելով այդ հռչակագիրը։ Հայաստանը բավականաչափ խաղաքարտեր ունի իր տարածքները պաշտպանելու համար", - ամփոփել է իրավապաշտպանը՝ կոչ անելով կարդալ սեփական փաստաթղթերը, այլ ոչ թե հավատալ Բորելի մակարդակի աաաաամեն տեսակի պաշտոնյաների ասածներին։