Արմինֆո. 2024 թվականի մամուլի ազատության ինդեքսում Հայաստանը զբաղեցրել է 43-րդ հորիզոնականը՝ "Լրագրողներ առանց սահմանների" միջազգային ոչ կառավարական կազմակերպության վարկածով, որի նպատակն է պաշտպանել լրագրողներին և մեդիա ոլորտի աշխատակիցներին:
Հայաստանի մասով ամփոփագրում նշվում է, որ չնայած բազմակարծության միջավայրին, Հայաստանում լրատվամիջոցները շարունակում են մնալ բևեռացված։ "Երկիրը բախվում է ապատեղեկատվության և թշնամանքի աննախադեպ մակարդակի, հատկապես՝ Լեռնային Ղարաբաղում տարածքային վեճի և Ադրբեջանի հետ պատերազմի շարունակվող սպառնալիքի հետ կապված", - նշում են "Լրագրողներ առանց սահմանների" կազմակերպության վերլուծաբանները:
"Սոցիալական ցանցերը, որոնց ամեն օր դիմում է բնակչության երկու երրորդը, տեղեկատվության հիմնական աղբյուրն են։ 2018 թվականի "թավշյա հեղափոխությունից" հետո բազմաթիվ նոր լրատվամիջոցներ են հայտնվել, իսկ անկախ լրատվական կայքերը բարգավաճում են և կատարում անկախ դիտորդի դեր, որն անհրաժեշտ է ժողովրդավարության մեջ: Այնուամենայնիվ, հեռարձակվող և տպագիր լրատվամիջոցների մեծ մասը, որոնք կապված են խոշոր քաղաքական և առևտրային շահերի հետ, շարունակում են բախվել ճնշման իրենց խմբագրական քաղաքականության վրա", - ասվում է զեկույցում:
Ինդեքսի հեղինակները նշում են, որ ԶԼՄ-ների բևեռացումն արտացոլում է քաղաքական դաշտի բևեռացումը։ "Միայն մի քանի լրատվամիջոցներ են անկախություն դրսևորում։ Երկու քաղաքական թեմաներ հատկապես զգայուն են. Լեռնային Ղարաբաղից հայերի էթնիկ զտումը և Հայաստանի ու Ռուսաստանի միջև լարված հարաբերությունները: Որոշ քաղաքական խմբեր ապատեղեկատվական գործողություններ են իրականացնում և հետապնդում լրագրողներին։
Չնայած զրպարտության ապաքրեականացմանը և ԶԼՄ-ների սեփականության թափանցիկությունը երաշխավորող օրենսդրության իրականացմանը, ոլորտը կարգավորող իրավական դաշտը բավարար չափով չի պաշտպանում մամուլի ազատությունը և չի համապատասխանում եվրոպական չափորոշիչներին: Վերջին բարեփոխումները չեն լուծել ապատեղեկատվության և տեղեկատվության հրապարակման արգելքների հետևանքով առաջացած խնդիրները: Պետական տեղեկատվության հասանելիությունը սահմանափակվում է կառավարության կողմից (պատասխանելուց հրաժարվելը, ուշացումները և այլն)",- ասվում է ուղեկցող ամփոփագրում:
"Լրատվամիջոցների մեծ մասը վերահսկվում է քաղաքական շարժումներին մոտ կանգնած մարդկանց կողմից կամ աջակցվում է ազդեցիկ հասարակական գործիչների կողմից։ Միայն մի քանի հրատարակություններ են ընդունել վճարովի բաժանորդագրության մոդելներ, իսկ գովազդի շուկան մնում է թերզարգացած, ինչը սահմանափակում է մասնավոր լրատվամիջոցների ֆինանսական անկախությունը։ Մինչդեռ պետական լրատվամիջոցները ձեռնպահ են մնում կառավարությանը քննադատելուց", - նշում են նյութի հեղինակները։
Միաժամանակ արձանագրվում է, որ որպես մասնագիտություն ՝ լրագրությունը նվաստացած է և ենթարկվում է հատկապես մտահոգիչ ատելության հրահրման։ "Հակամեդիական հռետորաբանությունը քաղաքական էլիտաների կողմից, որոնք մեղադրում են լրագրողներին "կոռուպցիայի" և իրենց հակառակորդներին ծառայելու համար, ստեղծում է անհանդուրժողականության մթնոլորտ, որը խանգարում է լրագրողների աշխատանքին: Նրանց մշտաաապես վիրավորում են, անընդհատ հարձակվում և ենթարկում են վիրավորական դատավարությունների զրպարտության գործով, ինչը ուժեղացնում է ինքնագրաքննությունը:
Ադրբեջանի հետ սահմանին բախումները բարդացնում են լրագրողների աշխատանքը։ Բացի այդ, լրագրողները հաճախ ենթարկվում են ճնշումների, վիրավորանքների և բռնությունների՝ ինչպես կառավարող կուսակցության պաշտոնյաների, այնպես էլ ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների, ինչպես նաև նրանց կողմնակիցների կողմից ՝ լինի դա խորհրդարանում, փողոցում, թե սոցիալական ցանցերում: Ընդհանուր առմամբ, լրագրողների նկատմամբ բռնությունները մնում են անպատիժ", - ամփոփել է "Լրագրողներ առանց սահմանների"-ն:
Հավելենք, որ աշխարհի 180 երկրների ինդեքսի համաձայն ՝ ամենաազատ մամուլը Նորվեգիայում, Դանիայում, Շվեդիայում, Նիդերլանդներում և Ֆինլանդիայում է: Հայաստանի հարևան Վրաստանը 103-րդ հորիզոնականում է, Թուրքիան՝ 158-րդ, Ադրբեջանը ՝ 164-րդ, Իրանը՝ 176-րդ: ԵԱՏՄ-ում Հայաստանի գործընկեր երկրներից Ղրղզստանը՝ 120-րդ տեղում է, Ղազախստանը՝ 142-րդ, Ռուսաստանը՝ 162-րդ, և Բելառուսը՝ 167-րդ հորիզոնականներում:
Հիշեցնենք, որ 2024 թվականի երկրորդ եռամսյակը աննախադեպ էր հետհեղափոխական Հայաստանում ՝ ԶԼՄ-ների նկատմամբ ֆիզիկական բռնություն կիրառելու առումով։ Այդ մասին են վկայում Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի (ԽԱՊԿ) ՝ այս տարվա երկրորդ եռամսյակի հրապարակած տվյալները ։ "Մասնավորապես, արձանագրվել է լրագրողների և օպերատորների նկատմամբ ֆիզիկական բռնության 14 դեպք, որոնց հետևանքով տուժել է 23 մարդ ։ Սա 2018-ից հետո արձանագրված ամենաբարձր ցուցանիշն է, իսկ տուժածների թիվը հավասար է հեղափոխության օրերին գրանցվածների թվին ։ Ֆիզիկական բռնության մեծ մասը ՝ 11 - ը, իշխանական կառույցների անհամաչափ գործողությունների արդյունք է ։ Արձանագրվել է լրագրողների նկատմամբ տարաբնույթ այլ ճնշումների 9 դեպք ՝ վիրավորանք, սպառնալիքներ, մասնագիտական գործունեությանը խոչընդոտելու դեպքեր: Դրանցից 6-ն արձանագրվել են բողոքի ակցիաների ժամանակ (4 - ը ՝ ընդդիմության, 2-ը ՝ իրավապահ մարմինների աշխատակիցների կողմից) ։ Ավելացել է նաև լրագրողների և լրատվամիջոցների դեմ դատական գործերի թիվը։ Ապրիլ-հունիս ամիսներին 17 նման նոր հայց է ներկայացվել նախորդ եռամսյակի 12-ի դիմաց։ 5 հայց ներկայացվել է գործարարների, 4 - ը ՝ իշխանության ներկայացուցիչների, 4 - ը ՝ քաղաքացիների, 2 - ը ՝ իրավաբանների, 1 - ը ՝ ՀԿ - ների և 1 - ը ՝ ընդդիմադիրների կողմից", - այս տարվա հուլիսի վերջին հայտարարել են Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեում ։
Քաղաքագետ․ Քանի դեռ ընդդիմությունը լռում է, Փաշինյանը կարող է օգտվել պլան "Բ"-ից և ստանալ սահմանադրական մեծամասնություն 
Թուրքագետ․ Իրանի և ԱՄՆ հռչակագիրը քաղաքական-տնտեսական առումով ավելի շահավետ է Իրանի համար
Քաղաքագետ․ Մինչ Փաշինյանը վստահեցնում է Ադրբեջանի հետ խաղաղության մասին, Բաքվում շարունակում են առաջ տանել Հայաստանի տարածքներն ադրբեջանցիներով բնակեցնելու նախագիծը
Քաղաքագետ․ Նոր իրավիճակում պաշտոնական Երևանը կարող է Բաքվին առաջարկել խաղաղության գործընթացը շարունակել առանց ՀՀ սահմանադրության շուրջ հանրաքվեի
Հայ փորձագետ․ Ժամանակակից աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը տեղափոխվում է տարածքների վերահսկումից դեպի ենթակառուցվածքային հոսքերի վերահսկում
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը Մոսկվային կոչ է արել արձագանքել օկուպացված ԼՂՀ-ում Ադրբեջանի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձանների ոչնչացմանը
Գլխավոր դատախազությունը դիմել է ԿԸՀ ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդմանը համաձայնության համար
Նիդերլանդների վարչապետն իր աջակցությունն է հայտնել Հայաստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների և տնտեսական դիվերսիֆիկացման օրակարգին
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
ԿԸՀ-ն չեզոքացրեց ԲՀԿ-ին. Ընտրությունների քվեարկության արդյունքներով Հայաստանի խորհրդարան կանցնի երեք քաղաքական ուժ
Մոսկվա. Հայաստանում ընտրություններն ուղեկցվել են ընդդիմության նկատմամբ աննախադեպ ճնշումներով
Փորձագետ․ Անգամ ԵԱՀԿ դիտորդները Հայաստանում ընտրությունների ժամանակ բազմաթիվ խախտումներ են արձանագրել
Մոսկվան կսպասի Հայաստանի ընտրությունների պաշտոնական արդյունքներին . Պեսկով
Անտոնիո Կոշտա․ ԵՄ-ն կշարունակի խորացնել գործընկերությունը Հայաստանի հետ՝ ընդլայնելով համագործակցությունը էներգետիկայի, առևտրի և թվայնացման ոլորտներում
