ԵԽԽՎ-ն Ադրբեջանին կոչ է արել ապաշրջափակել Լաչինի միջանցքը և ապահովել արցախահայության անվտանգությունը

Արմինֆո. "Լաչինի միջանցքով ազատ և անվտանգ մուտքի ապահովում" թեմայով հրատապ քննարկումների ավարտին Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ)  ծայրահեղ մտահոգություն է հայտնել 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության ստորագրումից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունների կապակցությամբ, որի գագաթնակետը 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից Լաչինի միջանցքով ազատ և անվտանգ երթևեկության դադարեցումն էր և դրան հաջորդած ՝ տարածաշրջան էլեկտրաէներգիայի և գազի մատակարարման կանխամտածված դադարեցումը ։ Այդ մասին ասվում է ԵԽԽՎ կայքում զետեղված հայտարարությունում։

Լիովին ընդունելով Ադրբեջանի մտահոգությունն իր տարածքում եւ սահմաններում անվտանգության ապահովման վերաբերյալ՝ "Վեհաժողովը ապշած է այն փաստից, որ նրա ղեկավարությունը չի գիտակցում շատ լուրջ հումանիտար հետեւանքներն ու մարդու իրավունքների համար հետեւանքները, որոնք բխում են ներկա իրավիճակից":

Բանաձեւն ընդունելով Փոլ Գավանի պատրաստած զեկույցի հիման վրա՝ ԵԽԽՎ-ն ընդգծել է, որ Ադրբեջանը "պատասխանատվություն է կրում իր միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններում բնակվող յուրաքանչյուրի պաշտպանության եւ անվտանգության ապահովման համար":

"Միջազգային հանրության ուշադրության սեւեռումը Լաչինի միջանցքում տիրող իրավիճակի և մարդու իրավունքների ու հումանիտար հարցերի վրա դրա հետևանքների վրա" անհրաժեշտ է այդ պատասխանատվության մասին հիշեցնելու համար", - ասված Է ԵԽԽՎ հաղորդագրությունում:

Ընդունելով, որ Լաչինի միջանցքով ազատ եւ անվտանգ մուտքի բացակայությունը "շատ ավելի լայն խնդրի մաս է կազմում", Վեհաժողովը համոզմունքն է հայտնել, որ"միայն մարդասիրական արձագանքը բավարար չէ, եւ անհրաժեշտ է քաղաքական լուծում": Նա կոչ է արել Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության իրավունքների եւ անվտանգության հարցերը լուծել Բաքվի եւ Ստեփանակերտի միջեւ երկխոսության եւ խաղաղության իրականացման ցանկացած մեխանիզմում չեզոք միջազգային մասնակցության միջոցով:

Նշելով, որ Միջազգային դատարանն Ադրբեջանին պարտավորեցրել է շտապ "ձեռնարկել իր տրամադրության տակ եղած բոլոր միջոցները Լաչինի միջանցքով երկու ուղղություններով անձանց, տրանսպորտային միջոցների և բեռների անարգել տեղաշարժն ապահովելու համար", Վեհաժողովը կոչ է արել Ադրբեջանին նաեւ անհապաղ կատարել այդ վճիռը:

Նշելով, որ Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի դեմ ներկայացված հայելային դիմումները մերժվել են երկու միջազգային դատարանների կողմից, Վեհաժողովը գտնում է, որ "Հայաստանը նույնպես պետք է իր դերը խաղա լարվածության թուլացման գործում եւ բաց լինի միջազգային դիտարկման այս կամ այն ձեւի համար ՝ Լեռնային Ղարաբաղ զենքի ապօրինի ներկրման վերաբերյալ Ադրբեջանի պնդումների ճշմարտացիությունը գնահատելու նպատակով":

Միևնույն ժամանակ, Վեհաժողովը խիստ մտահոգություն է հայտնել Ադրբեջանի ղեկավարության ամենաբարձր մակարդակով հայերի նկատմամբ կիրառվող "թշնամական և սպառնալից հռետորաբանության " վերաբերյալ և կոչ Է արել Բաքվին հրաժարվել նման հռետորաբանությունից և միջոցներ ձեռնարկել ինչպես ատելության խոսքի, այդ թվում ՝ հանրության և պետական պաշտոնյաների կողմից ատելության հողի վրա կատարված հանցագործությունների դեմ պայքարելու համար:

"Հայտնի է նաև Հայաստանում առանձին անձանց կողմից ատելություն հրահրման մասին։ Այս կապակցությամբ վեհաժողովը նաեւ կոչ է արել Հայաստանի ղեկավարությանը "դատապարտել նման ատելություն սերմանող արտահայտությունները", իսկ իշխանություններին՝ համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել դրանց համար պատժելու նպատակով: Վեհաժողովը կոչ է արել Ադրբեջանին Եվրոպայի խորհրդի պատվիրակությանը հրավիրել Լաչինի միջանցք և Լեռնային Ղարաբաղ  փաստահավաք առաքելության համար՝ տեղում իրավիճակը գնահատելու համար", - ասված է հաղորդագրությունում:

Ողջունելով Հայաստանի եւ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության փոխադարձ ճանաչումը եւ դա դիտարկելով որպես հակամարտության դադարեցման առաջին քայլեր, որն արդեն հանգեցրել է երկու կողմերի չափազանց շատ մահվան եւ ողբերգությունների, Վեհաժողովը հիշեցրել է, որ ավելի քան 30 տարի Հայաստանն ու Ադրբեջանը հակամարտության մեջ են եղել, եւ երկու երկրները պարտավորվել են խաղաղ միջոցներով կարգավորել հակամարտությունը՝ 2001 թվականի հունվարին Եվրոպայի խորհրդին անդամակցելուց հետո: