Կանխատեսում. Թուրքիայում արտահերթ ընտրությունները չեն բացառվում

Արմինֆո. Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ողջ ներքին և, նույնիսկ, արտաքին քաղաքականությունն այսօր, գործնականում, ուղղված է միայն մեկ նպատակի՝ մնալ իշխանության ղեկին։ Ինչի լույսի ներքո ես բոլորովին չեմ բացառում երկրում արտահերթ նախագահական ընտրությունների անցկացման հնարավորությունը։ ԱրմԻնֆո-ին նման կարծիք է հայտնել արևելագետ Էմմա Բեգիջանյանը։

Թուրքիայում արդեն առաջիկա նոյեմբերին արտահերթ ընտրություններ անցկացնելու Էրդողանի մտադրությունների մասին լուրեր են պտտվում վերջին մեկ տարվա ողջ ընթացքում։ Թեև, դեռ հունիսին Էրդողանը հերթական անգամ հայտարարել է, որ արտահերթ նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններ երկրում չեն լինի և դրանք կանցնեն ժամանակին, այսինքն՝ 2023 թվականի հունիսին։ Էրդողանի եւ նրա AKP-ի հիմնական ավանդական ընդդիմախոս Ժողովրդահանրապետական կուսակցությունը պնդում է, որ արտահերթ ընտրությունների անցկացման միջոցով Թուրքիայի նախագահը ձգտում է հաղթահարել իր նվազող վարկանիշը, ինչի մասին խոսում են բոլոր վերջին սոցհարցումները։

Իսկ Էրդողանի վարկանիշի անկման պատճառները բավականաչափ են։ Դրանցից գլխավորը երկրում շարունակվող գնաճով պայմանավորված անմխիթար սոցիալ-տնտեսական իրավիճակն է։ Վերջին տվյալներով, տարեկան գնաճը երկրում հասել է 78,62% - ի, իսկ տնտեսության առանձին ոլորտներում, օրինակ, տրանսպորտի ոլորտում, հասել է 123,37% - ի, իսկ սննդամթերքը թանկացել է գրեթե 94% - ով: Էրդողանի կառավարության և Կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության առանձին "ձեռքբերում" է թուրքական լիրայի շարունակվող անկումը, որի փոխարժեքը միայն վերջին մեկ տարում ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ նվազել է ավելի քան երկու անգամ՝ մեկ դոլարի դիմաց 8 - ից մինչև 17 լիրա։ Իսկ ընդհանուր առմամբ, վերջին 10 տարիների ընթացքում լիրան 9 անգամ արժեզրկվել է։

Փորձագետի գնահատմամբ՝ երկրում նման իրավիճակը միայն Էրդողանին դրդում է միայն նոր եւ նոր պտուտակամերի լրացուցիչ ձգման։ Մասնավորապես, նա արդեն թիրախավորել է AKP-ից եւ CHP-ից հետո վարկանիշով երրորդ կուսակցությունը՝ քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությանը (HDP) եւ ձգտում է նրա լուծարմանը՝  HDP-ի կայուն 11 տոկոս ընտրազանգվածի ձայներն ստանալու նպատակով։ Ինչի համար Թուրքիայում հարձակումներ են կազմակերպվում HDP-ի գրասենյակների վրա, խորհրդարանում նրա պատգամավորներին զրկում են անձեռնմխելիությունից, մեղադրում PKK-ի զինյալների հետ կապերի մեջ։ Նույն կերպ Էրդողանը հաշվեհարդար է տեսնում քուրդ լրագրողների հետ։

HDP-ի հետ հաշվեհարդարին զուգընթաց Էրդողանը, ըստ Բեգիջանյանի, թուրք ընտրազանգվածի համակրանքը շահելու նպատակով ակտիվորեն օգտագործում է իր հիմնական հաղթաթուղթը՝ Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության ձեռքբերումները։ Որպես այդպիսիք ներկայացնում է Իրաքի եւ Սիրիայի էքսպանսիան, Թուրքիայի վճռորոշ դերը Արցախի զավթման գործում, Հայաստանի հետ հարաբերությունները Թուրքական պայմաններով կարգավորելու ձգտումը։

"Եվ իհարկե, Էրդողանի վերջին ձեռքբերումը Թուրքիայի պահանջներն են ՆԱՏՕ-ին Ֆինլանդիայի և Շվեդիայի անդամակցության նկատմամբ վետոյից հրաժարվելու դիմաց։ Նա կարողացավ իրավիճակը ծայրահեղ աստիճանի ուռճացնել, հայտարարելով, թե Թուրքիան երկու երկրներից ստացել է, բառացիորեն, այն ամենը, ինչ պատրաստվում էր ստանալ։ Ընդ որում, մի շարք թուրք վերլուծաբանների կարծիքով, իրականում այդ պատմության շուրջ Թուրքիայի նախագահը ոչնչից մեծ աղմուկ է ստեղծել։ Իսկ Անկարայի ձեռքբերումներն իր ստեղծած ճգնաժամից, իրականում, մի քանի անգամ ավելի համեստ են, քան դա փորձում է ընտրազանգվածին ներկայացնել Էրդողանը", - ամփոփել է փորձագետը։