Բնապահպան. Մեզ "ջրի սով" չի սպառնում, եթե կարողանանք ճիշտ օգտագործել մեր իսկ ջրային ռեսուրսները  

Արմինֆո.Հայաստանի ռազմավարական նշանակություն ունեցող ջրամբարներում, մասնավորապես, Ախուրյան, Արփի, Ազատ, Ապարան եւ Մարմարիկ ջրամբարներում այսօրվա դրությամբ ջրի պաշարը 74 մլն խմ-ով պակաս է մեկ տարվա վաղեմության ցուցանիշից: Այդ մասին մարտի 23-ին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է Շրջակա միջավայրի նախարարության "Հիդրոօդերեւութաբանության եւ մոնիտորինգի կենտրոն" ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լեւոն Ազիզյանը:

Այս առնչությամբ նա նշել է, որ, ըստ կանխատեսումների, այս տարվա ավարտին Մարմարիկ եւ Ազատ ջրամբարների լցվածությունը սպասվում է 100% մակարդակում, Ախուրյանինը ՝ 80-85%, Արփի ՝ 65-70%, Ապարանինը ՝ 55-60%:

Այս առնչությամբ Ազիզյանը ջրի պաշարների հետ կապված խնդիրները պայմանավորել է Թուրքիայում ջրամբարների կառուցմամբ, ինչն անդրադառնում է Հայաստանի ամենամեծ Ախուրյանի ջրամբարի ծավալների նվազման վրա, ինչպես նաև 2012 թվականից սկսած Արաքս գետի ավազանում ջրի մակարդակի 30-40% իջեցման վրա: Բացի այդ, նա նշել է նաեւ կլիմայի տաքացման հետ կապված ռիսկերը, ինչը 20 տարվա կտրվածքով կարող է հանգեցնել ջրային ռեսուրսների նորմայից 15 տոկոսի շեղում, 2070 թվականին ՝ 20-25 տոկոսի, 2100 - ին ՝ 35-40 տոկոսի:

Հիդրոօդերևութաբանության կենտրոնի ղեկավարի պաշտոնակատար, Հայաստանի հայտնի բնապահպան, ջրային ռեսուրսների մասնագետ Քնարիկ Հովհաննիսյանը նշել է, որ Հայաստանի ջրամբարների մեծ մասը հավուր պատշաճի չի լցվում այն պատճառով, որ դրանց տեխնիկական վիճակն անմխիթար է: ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում փորձագետը պատմել է, որ մեր ջրամբարները տղմոտման կարիք ունեն ։ Նա պարզաբանել է, որ այլ կերպ ասած, դա բարձր ճնշման տակ հեղուկ ցեմենտի ներարկման գործընթաց է, ինչը թույլ է տալիս փակել ջրամբարներում գոյացած ծակոտիները, որոնց միջոցով ջուրը "դուրս է գալիս" անհասկանալի ուղղությամբ:

"Այո, այդ ջուրը կարող է համալրել ստորերկրյա ջրերի, արտեզյան ջրերի ռեսուրսները և այլն: Բայց մենք պետք է լուծենք այս շատ բարդ երկրաֆիզիկական խնդիրը, որն իրենից ներկայացնում է երկարաժամկետ, աշխատատար և զգալի ֆինանսական ծախսեր պահանջող գործընթաց", - ասել է Քնարիկ Հովհաննիսյանը:

Ինչ վերաբերում է Ախուրյանի ջրամբարում ջրի անբավարարությանը, բնապահպանը հաղորդել է, որ վերջինից մի փոքր բարձր, որի տարողունակությունը կազմում է 555 մլն խմ, թուրքերը կառուցել են 2 ջրամբար' 1.2 մլրդ խմ ընդհանուր ծավալով, ինչը, ըստ նրա, հավասար է Հայաստանի բոլոր ջրամբարների ջրի պաշարին:

Սակայն այս համատեքստում բնապահպանն ընդգծել է, որ պետք չէ դժգոհել հարևաններից, քանի որ մեր երկրի տարածքում այնքան ջուր ենք ստանում, որքան ինքներս կարող ենք օգտագործել: Նա նշել է, որ տարեկան մեր տարածքում ձևավորվում է շուրջ 7 մլրդ խմ ծավալով ջրահոսք: դրանցից 3.8 խ.մ. - ը մակերեսային հոսք է, և 3.2 խ. մ. - ը ստորգետնյա հոսք է, որը ներկայացված է բարձրորակ ջրերով, որոնք օգտագործում են տնային տնտեսություններն ու արտադրությունները:

"Բայց այս ամբողջ մեծ զանգվածից, կոպիտ հաշվարկով, մենք օգտագործում ենք ընդամենը 2.5 մլրդ խորանարդ մետր: Մնացածը գնում է մեր հարեւաններին: Ահա թե որն է էությունը: Ուստի պետք չէ նայել, թե ինչ է կատարվում թուրքերի մոտ։ Դա նրանց հողերն են, նրանք կարող են անել այն ամենն,  ինչ ուզում են: Իսկ մենք էլ, մեր հերթին, պետք է կարողանանք ջրամբարներ կառուցել, պահել այն հոսքը, որը ձևավորվում է մեր տարածքում։ Եթե մեր ռեսուրսները մենք կարողանանք ճիշտ օգտագործել, մեզ ոչ մի տաքացում չի սպառնում, ոչ մի "ջրային սով", - փաստել է Քնարիկ Հովհաննիսյանը։

Այդ համատեքստում նա ընդգծել է, որ երկրի ջրային քաղաքականությունը պետք է լինի խելամիտ, գիտական։ «Այլ կերպ ասած՝ օգտագործիր այն, ինչ կա ձեռքի տակ, և մի փնտրիր ուրիշը: Այո, դրանք թանկարժեք գործընթացներ են, երկարաժամկետ նախաձեռնություններ, բայց դրանք այսօր խիստ անհրաժեշտ են", - ասել է բնապահպանը։

Այսօր Հայաստանում կան շուրջ 90 տարբեր ծավալի ու չափերի ջրամբար, իսկ առաջիկա հինգ տարիներին, դատելով կառավարության ծրագրերից, այս ոլորտում էական առաջընթաց է նախատեսվում: Ընդհանուր առմամբ, նախատեսվում է կառուցել 4 խոշոր ջրամբար ։ Նոր ջրամբար կհայտնվի Վեդիում ՝ 29 մլն խմ, Եղվարդում ՝ 90 մլն խմ, Կապսի ջրամբարը ՝ առաջին փուլում  25 մլն խմ, երկրորդում ՝ մինչեւ 60 մլն խմ, ինչպես նաեւ Սելավ եւ Մաստարա գետերում ՝ 10 մլն խմ: Այս ամենը կիրականացվի վարկային ծրագրերի շրջանակներում եւ ծրագրերի ծախսերը կկազմեն շուրջ 350-400 մլն դոլար: Ֆինանսավորումը, հիմնականում, նախատեսվում է այնպիսի միջազգային դոնորների վարկային ռեսուրսների հաշվին, ինչպիսիք են Ճապոնիայի միջազգային համագործակցության գործակալությունը( JICA), Եվրասիական զարգացման բանկը, Ֆրանսիական զարգացման գործակալությունը, գերմանական KFW բանկը եւ  այլն: