Որոշ վերլուծաբաններ Հայաստանում ներիշխանական դիմակայությունը Ռուսաստան-Արևմուտք գլոբալ դիմակայության տարր են համարում: Ձեր կարծիքով, արդյո՞ք այդ կարծիքն ընդհանուր եզրեր ունի իրականության հետ:
Դիմակայությունը քաղաքական դաշտի մակերես դուրս եկավ ՀՀ նախագահի կոշտ ելույթից հետո, որի գլխավոր թիրախը ՙԲարգավաճ Հայաստան՚ կուսակցության առաջնորդն էր: Վերջինս պարզապես քննադատության չենթարկվեց, այլ վիրավորանքների և նվաստացումների`անկախ նրա առանձին վերցրած քաղաքական անձի սուբյեկտիվ գնահատականներից: Եվ ինչպես հաճախ է լինում հիբրիդային քաղաքական ռեժիմով երկրների հետ, դա, որպես, կանոն, ուղեկցվում է նաև այլ կարգավիճակային դիրքերի կորուստով: Կարծում եմ, որ ձեր հարցի պատասխանն ամենից առաջ Ծառուկյանի ՙպատասխանի՚ մեջ է, ով Սարգսյանի քննադատությունը բացատրեց իր կողմից հանրապետականների նախաձեռնած սահմանադրական բարեփոխումներին աջակցելու մերժմամբ:
Սահմանադրության բարեփոխման անհրաժեշտության մասին խոսակցություններ հանրապետականները սկսեցին դեռ անցած տարվա գարնանը...
Այո: Բայց Սահմանադրության բարեփոխման գործընթացն իրականում սկսվել է նախագահական ընտրություներում Սերժ Սարգսյանի երկրորդ հաղթանակից հետո: Չնայած այն բանին, որ երկրորդ ընտրությունների արդյունքները թույլ տվեցին Սերժ Սարգսյանին ազատվել Ռոբերտ Քոչարյանի ժառանգորդի համբավից`այդ ընտրությունները նրա հաղթանակը չդարձան: ՙԺառանգություն՚ կուսակցության առաջնորդ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի ձայների 36, 74%-ը ցույց տվեցին Հայաստանում իշխանությունից զգալի դժգոհության առկայությունը: Այդ պատճառով փաստորեն առաջին իսկ օրից Սարգսյանը սկսել է ամրապնդել 2017-2018 ընտրական փուլում իր դիրքերը: Եվ 2014 թ. հոկտեմբերին ի հայտ եկած սահմանադրական բարեփոխման հայեցակարգը, ինչը նախատեսում է Հայաստանի անցումը կառավարման խորհրդարանական կարգի, այդ ծրագրերի հիմնական մեխն է: Անշուշտ, ՙռեֆորմատորները՚ հանրապետության հասարակական-քաղաքական մշակույթի վրա պառլամետարիզմի և եվրոպական արժեքների բարերար ազդեցության մասին չեն մտածել: Պարզապես իշխանական լիազորությունների ֆորմալ վերաբաշխումը ներկայիս իշխանամետ ընտրախավի գոյության երկարաձգման լավագույն ճանապարհն է:
Վիկտորիա Նուլանդի այցը Հայաստան ինչ-որ կերպ կապվա՞ծ է Հայաստանի ներքաղաքական հուզումների հետ:
Կարծում եմ, որ ՙեռյակի՚`Գագիկ Ծառուկյան, Լևոն Տեր-Պետրոսյան և Րաֆֆի Հովհաննիսյան, վերջին հանդիպումը նման ուշադրության չէր արժանանա, եթե ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով օգնականի Երևան այցը չլիներ:
Ռուսաստանում հակաամերիկյան տրամադրությունների աճը նպաստում է Հայաստանի ներկայիս իրավիճակի վերաբերյալ պատկերացման ձևավորմանը`որպես նոր ՙգունավոր հեղափոխության՚ նախերգանք, Ռուսաստանի հնարավոր պարտությամբ կամ առնվազն Հայաստանում վերջինիս ազդեցությունը նվազագույնի հասցնելու փորձերով: Իրականում Ռուսաստանն այսօր Արևմուտքի կողմից ընկալվում է որպես երկիր, որի շահերի հետ կարելի է հաշվի չնստել և որին ավելի լավ է չվստահել: Վաշինգտոնն, օրինակ, ամենևին հիացած չէ Հայաստանում ռուսական գերիշխմամբ, ինչի վերջին դրսևորումը Երևանի կողմից Եվրամիության հետ Ասոցացման համաձայնագրի նախաստորագրումից հրաժարվելն էր: Այնուամենայնիվ, Հայաստանում դիմակայությունը ՙռուսամետ իշխանություն՚-ՙհակառուսական ընդդիմությում՚ կամ նույնիսկ հակառակը ձևաչափի հանգեցնել ակնհայտորեն պետք չէ: Հիշեցնեմ, որ Գագիկ Ծառուկյանը երկար տարիներ Ռոբերտ Քոչարյանի հավատարիմ դաշնակիցներից մեկն է: Իսկ Քոչարյանին արևմտամետ համարելու համար հարկավոր է շատ ջանք թափել`հատկապես 2008 թ. արյունալի մարտի 1-ից հետո:
Այո, բայց դեռ կան Լևոն Տեր-Պետրոսյանը և Րաֆֆի Հովհաննիսյանը...
Իրականում Ռուսաստանում այսօր շատերը Լևոն Տեր-Պետրոսյանին կասկածում են Արևմուտքի նկատմամբ ներքուստ համակրանք տածելու մեջ: Իրականում իրավիճակն այնքան էլ հստակ չէ, ինչպես թվում է, քանի որ Հայաստանում ներկայիս ռուսական ռազմական ներկայության ողջ հիմքը գործնականում դրվել է 90-ականներին`նրա նախագահության օրոք: Ինչ վերաբերում է ՙԺառանգության՚ առաջնորդ Րաֆֆի Հովհաննիսյանին, նա, իրոք արևմտամետ կեցվածք ունի: Սակայն, այստեղ ևս նրբություններ կան: Հայաստանի կողմից ԼՂՀ անկախության ճանաչման վերաբերյալ այդ կուսակցության արմատական պահանջների փաստն ինքնին խախտում է ընդդիմության`որպես չափից ավելի զիջումների պատրաստ ուժի ընկալման պարզ տրամաբանություն:
Այլ կերպ ասած`Հայաստանի իշխանությունների դեմ բողոքը Հարավային Կովկասում ռուսական շահերի դեմ դրսից հրահրվող բողոքի հետ նույնացնելը սխա՞լ է:
Կարծում եմ`այո: Ընդդիմադիր հատվածի համախմբման նշանները տվյալ փուլում հայկական ազգային նախագածի`Ռուսաստանից հեռացման նախագծի փոխակերպման փորձերի մասին: Սակայն, դա դեռ ինքնահանգստացման առիթ չէ: Եթե Մոսկվան մոտ ժամանակներս առնվազն ձեռնամուխ չլինի նոր, արդյունավետ օպերատորների որոնմանը`Հայաստանում և տարածաշրջանում իր շահերի համակարգման և առաջխաղացման նպատակով, արդյունքները ցավալի կլինեն: Հակառուսական տրամադրությունները Հայաստանում դեռևս զանգվածային բնույթ չեն կրում, սակայն պատմական անցյալի իներցիոնությունը և ՙկենացային դիվանագիտությունը՚ նման իրավիճակի պահպանում չեն երաշխավորում:
Հետևաբար`Հայաստանում ռուսական քաղաքականության կարևորագույն խնդիրը հասարակական-քաղաքական ու սոցիոլական բողոքի`հակառուսական տրամադրությունների հետ միախառնման կասեցումն է: Իսկ Մոսկվայի, ավելի ճիշտ`Կրեմլի հետ գործող իշխանության նույնացումը ստեղծում է նման վտանգի առաջացման բոլոր նախադրյալները: Մեր քաղաքականությունը պետք է ավելի հավասարակշռված դառնա և հենվի, օրինակ, նույն Ռոբերտ Քոչարյանի, Գագիկ Ծառուկյանի, այլ կուսակցություններից քաղաքական գործիչների հետ ռուսաստանցի գործարարների շփումների վրա:
Արդյո՞ք փոխադարձ կապ կա խորհրդարանից հայ-թուրքական արձանագրությունները հետ կանչելու ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի որոշման և Հայաստանում ներքին լարվածության հետ:
Շատերը դա որպես մարտահրավեր ընկալեցին, սակայն, իրականում, Սարգսյանն ընդամենը ֆորմալացրել է փաստացի վիճակը, որում հայ-թուրքական կարգավորման գործըթնացը գտնվում էր հետցյուրիխկյան տարիներին: Հենց խորհրդարանական վավերացումը խոչընդոտ հանդիսացավ, որը թե’ Անկարան, թե’ Երևանը հաղթահարել չկարողացան: Հայաստանին չհաջողվեց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացն առանձնացնել Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կառուցումից: Անկարան իր հերթին, օգտագործելով Հայաստանի տարածաշրջանային մեկուսացման գործոնը, չկարողացավ Երևանին զիջման դրդել: Ինչ վերաբերում է Ձեր հարցին, ապա իշխանությունների կողմից հասարակության ուշադրությունն արտաքին քաղաքական խնդիրների վրա շեղելու փորձն ակնհայտ է` հաշվի առնելով Սարգսյանի այդ հայտարարության ներքաղաքական բարդ ֆոնը: Հարկ է նշել, որ ՙհիմնական անդորր խռովող՚ Ծառուկյանից բացի, Սերժ Սարգսյանը ունի նաև այլ ընդդիմախոսներ, ովքեր խիստ դժգոհ են վերջինիս կողմից Հայաստանի կառավարման մեթոդներից և արդյունքներից:
Հայոց ցեղասպանության մոտալուտ 100-ամյակն արդյո՞ք այդ որոշման կատալիզատոր հանդիսացավ:
Անշուշտ: Այս պայմաններում ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև Թուրքիայում ցանկացած առաջնորդի ուղղակի անհրաժեշտ է ցույց տալ հավատարմություն պատմական հիշողությանը: Եվ Սերժ Սարգսյանը բացառություն չէ`հատկապես հաշվի առնելով, որ հակառակ դեպքում նրա բազմաթիվ ընդդիմախոսները բազմիցս կհիշեցնեին նրան այդ մասին: Ըստ որում, պետք է նշել, որ Սարգսյանի վերջին քայլն ամենևին չի նշանակում, որ երկու երկրները երբեք չեն վերադառնա հարաբերությունների կարգավորմանը: Հայաստանի աշխարհաքաղաքական մեկուսացումը Թուրքայի հետ հարաբերությունների կարգավորման ուղիների որոնման օբյեկտիվ նախադրյալ է, որն իր հերթին շահագրգռված է Եվրամիության հետ հարաբերությունների բարելավմամբ, ինչն առանց հայկական ուղղությամբ պրագմատիկության խիստ խնդրահարույց է:
Կարծիք. Բաքուն Բեռլինում բանակցությունների արդյունքներով ստանում է ընդլայնված ազդեցության ալիք ԵՄ ներսում և ամրապնդում է համագործակցային կապերը գլխավոր եվրո-շարժիչի հետ
Հայ փորձագետ. Կարո՞ղ է արդյոք ժամանակակից Ադրբեջանը գոյություն ունենալ առանց ռուսական և խորհրդային արդիականացման
Զատուլին․ Փաշինյանը շատ էր շտապում Ռուսաստան, քանի որ, իրականում, պարտվել է ընտրություններում
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը հեռացվել է ԵՊՀ-ից
Փաշինյանին հեռացրել են "ԻՆՆՈՊՐՈՄ"-ի հյուրերի ցանկից
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Փաշինյան․ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է հանգիստ թողնեն միմյանց
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
