ԵԽԽՎ-ում կարևորել են Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունների անցկացումը՝ վախից, օտարերկրյա ազդեցությունից և վարչական ռեսուրսների օգտագործումից զերծ իրադրությունում

Արմինֆո. Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԽԽՎ) կարևորել է Հայաստանում 2026 թվականի հունիսի 7-ին նշանակված խորհրդարանական ընտրությունների անցկացումը վախից, օտարերկրյա ոչ իրավաչափ ազդեցությունից և վարչական ռեսուրսների ոչ նպատակային օգտագործումից զերծ մթնոլորտում: Այս հայտարարությունն արվել է ԵԽԽՎ-ի կողմից Հայաստան կատարած երկօրյա այցի արդյունքում։

Հայտարարության մեջ ընդգծվում է, որ պատվիրակությունը մտահոգություն է հայտնել "Հայաստանի քաղաքական եւ տեղեկատվական միջավայրի վրա ազդող օտարերկրյա միջամտության ավելի բարդ եւ համակարգային բնույթի կապակցությամբ":

"Պատվիրակությունն իմացել է, որ օտարերկրյա միջամտությունը դուրս է եկել ավանդական ապատեղեկատվության շրջանակներից և այժմ ներառում է անօրինական քաղաքական ֆինանսավորում, կիբեռհարձակումներ, տնտեսական հարկադրանք և ընտրական գործընթացի մանիպուլյացիայի ուղղակի փորձեր: Այս հիբրիդային մարտավարությունն ուղղված է ոչ միայն հասարակական կարծիքի փոփոխությանը, այլև Հայաստանի վրա երկարաժամկետ աշխարհաքաղաքական ազդեցության ապահովմանը", - ասված Է ԵԽԽՎ հայտարարության մեջ:

"Պատվիրակությունները հաղորդելել են Ռուսաստանի նախագահի ուղղակի եւ ակնհայտ խնդրանքների մասին ՝ ուղղված Հայաստանի վարչապետին ՝ աջակցելու Ռուսաստանի հայ համայնքի քվեարկությանը, ինչպես նաեւ ֆինանսական խրախուսանքների մասին, որոնք առաջարկվում են Սփյուռքի այդ ճյուղի գլխավոր ընդդիմադիր կուսակցության կողմից Հայաստան մեկնելու եւ ընտրությունների օրը քվեարկելու համար",-ասվում է հայտարարությունում:

Նշվում է, որ պատվիրակությունն ընդգծել է, որ նման միջամտությունը մշտական և հարմարվողական սպառնալիք է, որը դուրս է գալիս ընտրական շրջանի շրջանակներից:

"Պատվիրակությունը նաև նշել է արևմտյան որոշ գործընկերների կողմից իշխող կուսակցությանը դեկլարատիվ աջակցությունը։

Պատվիրակությունը ողջունում է ոչ իրավաչափ ազդեցությանը հակազդելու Հայաստանի իրավական և նորմատիվ բազան: Սակայն գոյություն ունեցող մեխանիզմներն ուժեղացման կարիք ունեն ՝ գաղտնի, համակարգված և անդրսահմանային սպառնալիքների դեմ պայքարելու համար ։ Պատվիրակությունը գտնում է, որ շտապ անհրաժեշտ է ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդում, միջգերատեսչական համակարգման ուժեղացում և քաղաքական արշավների ֆինանսավորման թափանցիկության բարձրացում", - հայտարարել են ԵԽԽՎ-ում:

Միաժամանակ ընդգծվում է, որ դիտարկելով ավելի լայն նախընտրական իրավիճակը ՝ պատվիրակությունը նաև մտահոգություն է հայտնել իրավապաշտպանների, լրագրողների և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների դեմ ուղղված ապատեղեկատվության ուժեղացման կապակցությամբ: "Այնպիսի պատումները, ինչպիսիք են "օտարերկրյա գործակալի" մեղադրանքները, խաթարում են հանրային վստահությունը և սահմանափակում քաղաքացիական տարածքը ։ Պատվիրակությունը լսել է սոցիալական ցանցերում համակարգված ոչ հավաստի գործունեության և մանիպուլյատիվ բովանդակության մասին հաղորդումները և հույս հայտնել, որ տեխնոլոգիական ընկերություններն ավելի կտրուկ միջոցներ կձեռնարկեն նման արշավների դեմ:

Պատվիրակությունը մտահոգված է նաև աճող իրավաբանական ճնշումների առնչությամբ, ներառյալ քաղաքացիական հասարակության, լրագրողների և ընտրությունների դիտորդների դեմ ուղղված հանրային մասնակցության դեմ ռազմավարական հայցերը (SLAPP): Այս մարտավարությունը սպառնում է ճնշել խոսքի ազատությունը և վախեցնել ժողովրդավարական գործընթացների մասնակիցներին։ Պատվիրակությունն ընդգծել է, որ ակտիվ, անկախ քաղաքացիական հասարակությունը կարևոր նշանակություն ունի ժողովրդավարական ընտրությունների համար և պետք է պաշտպանված լինի ահաբեկումից", - ասվում է հայտարարության մեջ:

Որպես մտահոգություն առաջացնող այլ խնդիրներ ԵԽԽՎ-ում նշել են աճող քաղաքական բևեռացումը, ինստիտուտների նկատմամբ բնակչության վստահության ցածր մակարդակը և քաղաքականության նկատմամբ հետաքրքրության ընդհանուր բացակայությունը, հատկապես երիտասարդ սերնդի կողմից:

"Պատվիրակությունը լսել է խիստ նախընտրական հռետորաբանության և վարչական ռեսուրսների ոչ նպատակային օգտագործման, ընտրողների վրա ճնշումների, երրորդ անձանց չկարգավորվող քարոզարշավի և ընտրակաշառքի մեղադրանքների մասին (երբեմն քողարկված՝ որպես բարեգործություն): Պատվիրակությունը նաեւ նշել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու աննախադեպ մասնակցությունը քաղաքականությանը", - հայտարարել են ԵԽԽՎ-ում։

Նաեւ նշվում է, որ ընտրությունների ազնվության ապահովումը պահանջում է համագործակցություն ազգային իշխանությունների, քաղաքացիական հասարակության և միջազգային գործընկերների միջև, ինչպես նաև պատասխանատու գործողություններ թվային հարթակների կողմից:

"Պատվիրակությունը լսել է դատական համակարգում երկակի ստանդարտների մասին հայտարարություններ, ընդդիմության ներկայացուցիչները դժգոհել են մեծ թվով քաղաքական գործիչների եւ հոգեւորականների առկայությունից, որոնք դատարանի որոշումների հետ կապված գտնվում են հետաքննության կամ տնային կալանքի տակ",- հաղորդել են ԵԽԽՎ-ում:

Պատվիրակությունը բարձր է գնահատել Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի ջանքերը, ինչպիսիք են Տեղեկատվական համակարգերի գործակալության հետ վերապատրաստումն ու համագործակցությունը կիբեռանվտանգության բարձրացման ուղղությամբ:

"Ընտրություններին ընդառաջ ԵԽԽՎ պատվիրակությունը Հայաստանի իշխանություններին կոչ է անում ակտիվացնել ջանքերը արտաքին միջամտությունից պաշտպանվելու և ընտրությունների բոլոր մասնակիցների համար հավասար պայմաններ ապահովելու ուղղությամբ: Այն կոչ է անում քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին շարունակել իրենց կարևոր դերը ժողովրդավարական չափանիշների դիտարկման, հաշվետվության և առաջմղման գործում", - ասվում է հայտարարության մեջ և նշվում, որ ԵԽԽՎ-ն լայնամասշտաբ դիտորդական առաքելություն կուղարկի 2026 թվականի հունիսի 7-ին ՝ ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի, ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի և Եվրախորհրդարանի դիտորդների հետ միասին:

Հայաստան կատարած այցի ընթացքում պատվիրակությունը հանդիպել է Ազգային ժողովի փոխնախագահի, ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության անդամների, խորհրդարանական և արտախորհրդարանական կուսակցությունների ղեկավարների, արդարադատության նախարարի տեղակալի, Կոռուպցիայի դեմ պայքարի կոմիտեի նախագահի, Տեղեկատվական համակարգերի գործակալության նախագահի և այլ ներկայացուցիչների, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահի և անդամների, ԵԱՀԿ ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի առաքելության ղեկավարի և տեղակալի, Երևանում դիվանագիտական կորպուսի անդամների, ինչպես նաև ԶԼՄ-ների և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ: