«Թրամփի ճանապարհի» հեռանկարներն անամպ չեն ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հակամարտության ֆոնին. ՌԴ ԱԳՆ

Արմինֆո. «Միջազգային խաղաղության և բարօրության համար Թրամփի երթուղի» (TRIPP) նախագծի գործարկման հեռանկարները ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հակամարտության լույսի ներքո անամպ չեն։ Այս մասին ՏԱՍՍ-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է ՌԴ ԱԳՆ ԱՊՀ երկրների չորրորդ դեպարտամենտի տնօրեն Միխայիլ Կալուգինը։

«Մի շարք փորձագետներ կարծում են, որ իրանա-ամերիկյան հակամարտության ֆոնին «Թրամփի ճանապարհի» գործարկման հեռանկարները միանշանակ չեն։ Նշվում է, որ բացի իր հյուսիսային սահմաններին ԱՄՆ-ի ներկայության նկատմամբ Իրանի բացասական վերաբերմունքից, Կենտրոնական Ասիայից դեպի Եվրոպա ձգվող երթուղու նկատմամբ ամերիկյան վերահսկողությունը, որի մի մասը պետք է դառնա «Թրամփի ճանապարհը», կարող է անվստահություն առաջացնել նաև ասիական գործընկերների մոտ։ Իսկ առանց չինական և ռուսական բեռների՝ նախագծում ներդրումների փոխհատուցումը չափազանց դժվար կլինի», - նշել է նա։

Կալուգինի խոսքով՝ այս հարցում կան նաև մի շարք օբյեկտիվ գործոններ, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել։ «Դա հայ-իրանական սահմանին ռուս սահմանապահների ներկայությունն է, ադրբեջանական երկաթուղու հետ անխափան միացման համար ռուսական ստանդարտի երկաթուղային գծերի անցկացման անհրաժեշտությունը, Հայաստանի երկաթուղային ցանցի կառավարման հարցում «ՀԿԵ» ՓԲԸ-ի մինչև 2038 թվականը գործող կոնցեսիան, Հայաստանի տարածքի ընդգրկվածությունը ԵԱՏՄ միասնական մաքսային տարածքում», - շարունակել է դիվանագետը։

Ընդհանուր առմամբ, այս նախագիծը՝ որպես տարանցիկ ուղի Ադրբեջանի հիմնական տարածքի և Նախիջևանի միջև Հայաստանի հարավով, դատարկ տեղում չի առաջացել, ընդգծել է Կալուգինը։ «Դրա հայտնվելուն նախորդել է երկամյա քրտնաջան աշխատանք Ռուսաստան - Ադրբեջան - Հայաստան ձևաչափի շրջանակներում, այն է՝ փոխվարչապետների համանախագահությամբ գործող եռակողմ աշխատանքային խմբի շրջանակներում։ Արդեն 2023 թվականին մենք շատ մոտ էինք այսպես կոչված Մեղրիի երթուղու գործարկմանը, որը պետք է ոչ միայն ապահովեր տարանցումը Հայաստանի հարավով դեպի Նախիջևան, այլև, ըստ էության, օղակեր հայկական և ադրբեջանական երկաթուղիները», - հավելել է նա։

Նրա խոսքով՝ սա հենց այն է, ինչին հիմա մեծ դժվարությամբ փորձում է հասնել Հայաստանը՝ հենվելով «Թրամփի ճանապարհի» վրա։ «Բայց խնդիրն այն է, որ հայ-ամերիկյան նախաձեռնությունը, ի տարբերություն «Մեղրիի երթուղու», ինքնաբերաբար չի նախատեսում հայկական և ադրբեջանական երկաթուղային ենթակառուցվածքների լիարժեք միացում։ Մեր մեղքը չէ, որ Երևանը 2023 թվականին գիտակցաբար սառեցրեց եռակողմ աշխատանքային խմբի աշխատանքը»։

Հունվարի 14-ին Հայաստանը հրապարակել է ԱՄՆ-ի հետ ստորագրված շրջանակային փաստաթուղթը՝ «Թրամփի երթուղի հանուն միջազգային խաղաղության և բարօրության» (TRIPP) նախագծի իրականացման վերաբերյալ։ Փաստաթուղթը նախատեսում է TRIPP Development Company-ի ստեղծում, որտեղ ԱՄՆ-ին կպատկանի բաժնետոմսերի 74%-ը, իսկ Հայաստանին՝ 26%-ը՝ 49 տարի ժամկետով մշակման իրավունքով։ Տեքստում հիշատակվում է նաև 2025 թ. օգոստոսի 8-ին ստորագրված «Խաղաղության հռչակագիրը», որը ներառում է տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում։

Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրեցին յոթ կետից բաղկացած համատեղ «Խաղաղության հռչակագիրը»։ Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ)՝ ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի և դրա հետ կապված կառույցների գործունեությունը դադարեցնելու վերաբերյալ, ինչպես նաև տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում Հայաստանի տարածքով, որը կմիացնի Ադրբեջանը իր նախիջևանյան էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով և Իրանով։